[notes on Justification, with Authorities from Scripture, the Fathers, and the Schoolmen]
p. AvausriNvs, De fide ad Petrum. Fundamentum est Christus Jesus, id est,.. Christi fides,… scilicet. que per dilectionem operatur,. per quam Christus habitat in cordibus,. qua neminem perire sinit?,” Tuomas. “Fides.et spes attingunt.Deum secundum quod ex ipso provenit nobis vel cognitio veri vel adeptio boni; sed caritas attingit… Deum, ut in ipso sistat, non ut ex eo aliquid nobis proveniat.”
AuGusTINUS AniPIUS Bonifacio, Epist. 106
Quis nos.ab illa perditionis massa.. discernit, nisi qui venit quzerere et salvare quod perierat ὃ Unde apostolus interrogat, dicens, Quis enim te discernit? Ubi si dixerit homo, Fides mea,” voluntas mea, bonum opus meum; respondetur ei: Quid. habes quod non accepisti?” &e. Si aliquid boni operatur homo, ut gratiam mereatur, non ei merces imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum. Si autem credat in eum qui justificat impium, ut deputetur fides ejus ad justitiam, ( Justus enim ex fide vivit) profecto antequam gratia justificetur, id est, justus efficiatur, impius quid est nisi impius? Quem si debitum sequeretur, quid ejus merito nisi supplicium redderetur?” “Si quis autum dixerit, quod gratiam bene operandi fides mereatur, negare non possumus, imo vero gratissime confitemur.”
« Ipsa est justitia ex fide, qua credimus nos Justificart, hoc est, justos fieri, gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum, ut inveniamur in illo non habentes nostram justitiam quze ex lege est, sed eam qua est per fidem Christi. Que est ex Deo justitia in fide? Utique in fide qua credimus nobis justitiam divinitus dari, non a, nobis in nobis nostris viribus fieri.”
AvavsrINUs, Enchirid. ca. 3. Queris… quonam modo sit colendus Deus? Hic si respondero, fide, spe, caritate, colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velis: ac deinde petiturus, ea tibi breviter explicari, que ad singula tria ista pertineant, quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum. sit?”
Et ca. 8. “Fides est et malarum rerum et bonarum, et periturarum rerum? et presentium et futurarum,. et suarum rerum. et alienarum.. Spes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium qui earum spem gerere perhibetur. Qua cum ita sint, propter has causas distinguenda. erit fides a spe, sicut. vocabulo, ita et rationabili differentia.. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes vero sine amore esse non potest… «ον Demones credunt et contremiscunt, nec tamen sperant vel amant:. propter quod. Paulus fidem que per dilectionem operatur approbat atque commendat, qu: utique sine spe esse non potest. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, neque utrumque sine fide?.”
CyriLLus, In Joh. lib. x. ca. 16. Sicut palmes non potest ferre fructum a semet ipso, nisi manserit, in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis.” Manifestius jam ex hoc loco discimus sincera fide palmites justos viti fideles fieri. Sed non est minoris cura, jugiter per caritatem, id est, mandati servationem, Christo
[2 The following ‘““notes on Justification” are Antverp. 1569.]]
[printed from MSS. in the Lambeth Library, which [^ The side note is inserted in the margin with]
[formerly belonged to Archbishop Stillingfleet, and red ink in the archbishop’s hand-writing.]]
[which are in Archbishop Cranmer’s hand-writing, [5 August. et Alip. Bonifacio, Epist. cvi. Tom.]
[except where otherwise noted. The passages printed II. pp. 181, 2; where, si autem credit in eum,]
[in italic type are underscored in the MSS. in red and que ex Deo est justitia, in fide utique est;]
[ink, (Dr Jenkyns conjectures,) by Cranmer him- qua credimus. The Benedictine editors call]
[self.” Vid. Jenkyns’ Remains of Abp. Cranmer, this Epist. clxxxvi. Alyp. et August. ad Pauli-]
[Vol. II. p. 121, and Burnet’s Hist. of Reformat. num.]]
[Vol. II. pp. 576, 7. Ed. Oxon. 1829.] [7 Id. Enchirid. ad Laurent. cap. ii. iii. Tom. [3 August. De Fid. et Op. cap. xvi. Tom. IV. III. p. 66.]]
[p. 31. Ed. Paris. 1635; where utique for scilicet, [8 Rerum is omitted by Dr Jenkyns, Vol. II. p.]
[permittit for sinit; and the whole passage is greatly 135.]]
[compressed in the quotation.] [? August. Enchirid. ad Laurent. cap. viii. p. [^ Thom. Aquin. Summ. Theolog. Secund. Se- 67, where est itaque fides et malarum.]]
[cunda. q. xxiii. Art, vr. Conclus. Tom. II. p. 69.]
inhzrere.. Non igitur sufficit ad perfectionem (id est, ad sanctificationem, quae per Christum in spiritu est) in numero palmitum recipi, sed oportet ardenti caritate atque continuo immaculate Christum sequi!.”
Tuomas. Ad Hebr. x.?lect. 4. “Justitia duplex est. Una, quo ad humanum judicium, Rom. x. Igno-rantes Dei justitiam et suam quewrentes statuere, &c. Alia, quo ad divinum, Luc. i. Erant ambo justi ante Deum.” Jllud autem per quod homo justificatur apud Deum est fides. Rom. iii. Justitia Dei per fidem Jesu Christi.” Cujus ratio est: quia per hoc est homo justus, per quod ordinatur ad Deum. lllud autem per quod primo… ordinatur in Deum est fides. Et ideo dicit, Justus meus. ex fide vivit Nec solum justitia per fidem, sed etiam per fidem justificatus vivit. Sicut enim per animam vivit corpus, ita anima per Deum. Unde, sicut per illud per quod primo unitur anima corpori, vivit corpus: ita per id per quod primo unitur Deus anime, vivit anima, Hoc autem est fides.. Gal. ii. Quantum nunc vivo,. in fide vivo Filii Dei.” Fides autem si non est formata caritate, mortua est, et ideo non vivificat animam sine caritate. Gal. v. Fides quie per dilectionem operatur. 1 Joh. iii. Nos scimus quod translati sumus de morte ad vitam, quum diligimus fratres 3.”
Hvao ΡῈ Sto. VICTORE, to. 3. Summa Sententiarum tract. I. ca. 2. De fide tanquam fundamento omnium bonorum spes et caritas oriuntur, quia nihil potest sperari vel speratum amari, nisi prius credatur. Licet simul sint tempore, et non prius fides. quam spes et caritas; tamen in causa fides pracedit spem et caritatem.^
AMBROSIUS. Rom. x. Finis legis Christus ad salutem omni credenti:’.. hoc dicit, quia perfectionem legis habet, qui credit in Christum. Cum enim nullus justificaretur ex lege (quia nemo implebat legem nisi qui speraret in promisso Christo), fides posita est, que crederet perfectionem legis, ut omnibus praetermissis Jides satisfaceret pro tota lege et prophetis.”
Tuomas. 1 Cor. xiii. “De fide, spe, et caritate dicitur, Ecclus. ii. Qui timetis Deum, credite in illum, quantum ad fidem. Qui timetis Deum, sperate in illum, quantum ad spem, Qui timetis Deum, diligite eum, quantum ad caritatem. Tria ergo ista manent nunc?.”
Magister Sententiarum, /i. 23
“Fides est virtus, qua creduntur que non videntur 7,“
26
Spes est virtus, qua spiritualia et terna bona sperantur?.“
21
Caritas est dilectio, qua diligitur Deus propter se, et proximus propter Deum vel in Deo?.”
Augustinus
“Fides est credere quod non vides!9,^
DorBELLUS, iii. 23
Fides acquisita preecedit caritatem,. sed fides infusa non infunditur sine caritate!!.“
26
“Respectu actus desiderandi est aliqua virtus theologica. Sed illa non potest esse fides nec caritas, quia est spes. Probatio minoris:.Quia omnis actus fidei est credere, nullum autem desiderare est credere;.et caritas est suprema virtus affectiva, et per consequens supremus amor habitualis; amor autem amicitize, quo volumus Deum esse in se bonum, est simpliciter perfectior amore concupiscentiz, quo desideramus Deum esse bonum nostrum: ergo caritas, qua inclinat ad amandum Deum amore amicitie, est alia virtus ab illa que inclinat ad desiderandum nobis bonum infinitum.”
-Eadem
Credere me justum finaliter esse salvandum non est nisi fides applicata ad quoddam particulare; sed desiderare istud est actus spei. Et sic certitudo sperantis non est actus spei, sed praecedit ipsum 2.”
21
“Ad diligendum Deum super omnia est aliqua virtus theologica inclinans; hec autem caritas est. Et distinguitur a spe, quod actus ejus non est concupiscere amanti bonum, in quantum est commodum amantis, sed tendere in objectum secundum se, etiam si per impossibile cireumscriberetur commoditas amantis.”
Et mox. Licet posset poni amicitia quzedam acquisita ex actibus dilectionis divin; inclinans ad Deum
[[᾿ Cyril. Alex. in Joan. Lib. x. cap. xvi. Ed. sidered spurious, and has been attributed to Hilary]
[(Lat.) Paris. 1508, where facere fructum, ex hoc the deacon.]]
[loco dicimus, palmites insertos viti, The Greek will [5 Thom. Aquin. Op. in 1 Epist. ad Cor. cap.]
[be found, Cyril. Op. Tom. IV. p. 874. Ed. Lutet. xiii. Lect. iv. Tom. XVI. fol. 82, 2.]]
[Paris. 1638.] [7 Pet. Lombard. Magist. Sentent. Lib. 111. [? The chapter is omitted by Dr Jenkyns.] Dist. xxiii. p. 287, (2.) Ed. Colon. Agrip. 1566.] [? Thom. Aquin. Op. in Epist. ad Heb. cap. x. [^ Id. ibid. Dist. xxvi. p. 293, (2.) where, est]
[Lect. iv. Tom. XVI. fol. 421, 2. Ed. Venet. autem spes virtus.]]
[1593, where Erant autem is read for erant ambo, [? Id. ibid. Dist. xxvii. p. 294, (2.)]]
[and apud Deum,—ordinatur apud Deum,-—vivit [/? Quid est enim fides nisi, &c.—August. In]
[— Quod autem nunc,—caritatem, fratres, are Joan. Evang. cap. viii. Tractat. xl. Tom. IX. p. 124.]]
[omitted.] [’! Fides autem ista pracedit caritatem, et per [ Hugo de S. Vict. Summa Sentent. Tract. i. consequens est acquisita; quia infusa non infundi-]
[cap ii Tom III p 298 Ed. Mogunt. 1617.] tur sine caritate.—Nicol. de Orbellis in Sentent. [> Ambros. In Epist. ad Rom. cap. x. Tom. 111. Exposit. Sent. 111. Dist. xxiii. fol. xix. Ed. Paris.]
[p. 145. Ed. Colon. Agrip. 1616, where in promissum 1498.]]
[Christum, que traderet.—‘This treatise is con- [‘2 Id. ibid. Dist. xxvi. foll. xxii., xxiii.]]
diligendum, tamen actus dilectionis non elicitur ita intensus mediante tali habitu, sicut mediante caritate a Deo infusa, per quam etiam acceptatur a Deo humana operatio 3.”
31
Habitus caritatis manebit in patria, quod ibi erit actus ad quem inclinat, sed diligendi Deum in se.”
St Paul saith that we be justified freely by faith without works, because no man >. should glory in his works
Ephes. ii. Gratia salvi facti estis per fidem, idque non ex vobis; Dei donum est: non ex operibus, ne quis glorietur.”
Titus iii. Apparuit gratia Dei Salvatoris nostri, non ex operibus justitiee que fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit.”
Rom. iii. Omnes peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis gratia ipsius per redemptionem quae est in Christo Jesu.” Et mox. “Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? Operum? Non, sed per legem fidei. Arbitramur enim fide justificari, &c. Si Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriationem, sed non apud Deum.”
Gal. iii. “Si data esset lex, quae posset vivificare, vere ex lege esset justitia. Sed conclusit scriptura omnia sub peccatum, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus.”
[Gal.] v. Evacuati estis a Christo, quicunque in lege justificamini; a gratia cecidistis. Nos autem Spiritu ex fide spem justitize exspectamus.”
lCor.i. Videte vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles; sed quz stulta sunt mundi elegit Deus, &c. u£ non glorietur omnis caro coram ipso.”
Christus factus est nobis sapientia a Deo, justitiaque et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum scriptum est, qui gloriatur in Domino glorietur.”
Gal. vi. Mihi absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi.”: ORIGENES. “Audi quid dicat apostolus: Mihi. absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi.’.. Vides apostolum non gloriantem super justitia sua, neque super castitate, neque super sapientia, neque super ceteris virtutibus vel actibus suis; sed apertissime pronunciantem et dicentem, Qui gloriatur in Domino glorietur” Et mox: “Quis. vel justitia sua gloriabitur, cum audiat Deum per prophetam dicentem, Omnis justitia vestra sicut pannus mulieris menstruate?’ Sola igitur justa gloriatio est in fide crucis Christi 15.”
Basir1vs
Dicit apostolus quod Christus nobis factus est sapientia a Deo, Justitiaque et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum scriptum est, qui gloriatur in Domino glorietur Hsc enim est perfecta ac integra gloriatio in Deo, quum neque ob justitiam suam quis se jactet, sed novit quidem seipsum vera justitie indignum esse, sola autem fide in Christum justificatur. Et gloriatur Paulus ob justitie sue contemptum, et quia queerit per Christum justitiam ex Deo in fide 16.”
HiERONYMUS
Convertentem impium per solam fidem justificat Deus, non per opera bona quie non habuit. Alioquin per impietatis opera fuerat puniendus!7,“
Theodoretus
Ego sum qui deleo iniquitates tuas propter me, et peccatorum tuorum non recordabor. Nec enim ullis operibus, sed per solam fidem mystica bona consecuti sunt19,“
Augustinus
Si gratia est, gratis datur. Quid est gratis datur?’. Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Si quod debetur istis operibus, Deus redderet, utique damnaret.. Non. reddit Deus debitam poenam, sed donat indebitam gratiam!9, Nec quod recti sunt corde, sed. ut recti sint corde, pretendit justitiam suam qua justificat impium.” De Spiritu et Litera, ca. 72.
Ambrosius
Ideo nemo glorietur in operibus, quod nemo factis suis Justificatur; sed qui justus est, donatum habet 2!.” Idem. Manifeste beati sunt, quibus sine labore aut opere aliquo remittuntur iniquitates et peccata teguntur, nulla ab eis requisita poenitenti: opera, nisi tantum ut credant?2,”
[5 Id. Dist. xxvii. fol. xxiii., where hujusmodi IV. p.587. Ed. Lutet. Paris. 1642.]]
[operatio for humana.] [3 August. In Psalm. xxxi. Praefat. Tom.]
[[^ Id. Dist. xxxi. fol. xxvi.] VHI. p. 77.]]
[[’ Origen Comment. in Epist ad Rom. Lib. rr1. [^ Id. De Spiritu et Litera, ad Marcell. cap. vii.]
[Tom. IV. p. 517. Ed. Paris. 1733—59.] Tom. III. p. 307.]]
[[’^ Basil. Hom. xxii. De Humilitat. Tom. I. p. [” Ambros. Epist. xli. Lib. vr. Tom. V. p. 143.]
[473 Ed. Paris 1638.] Ed. Colon. Agrip. 1616, where quia nemo factis.]]
[7 Hieron In Epist. ad Rom. cap. iv. Tom. [?? Id. Comm, in Epist. ad Rom. cap. iv. Tom.]
[IX. p. 220. Ed. Francof. 1684.] IIl. p. 124.]]
[[’ Theodoret. Serm. vii. De sacrificiis. Tom.]
Idem. Convenit. ut creatura in solo nomine Domini Creatoris fidem.
LoMBARDUS. Ubi est gloriatio tua’?.. Sola fide sine operibus precedentibus
Bruno
Vere per fidem excluditur gloriatio [tua]; nam fides sola justificat PnosrER, De Gratia et Lib. Qui credunt, Dei aguntur Spiritu: qui non credunt, libero avertuntur ad Deum non ex nobis, sed ex Deo est, sicut apostolus dicit: Gratia ex vobis, sed donum Dei est, et non ex operibus, ne quis glorietur,” Et mox: Non juste agebat homo, et aucta est justitia ejus. est cursus ejus. Nec diligebat Deum, et inflammata est caritas impius, accepit Spiritum Dei et factus est justus.” Et mox: Gratia igitur Dei quoscunque justificat, non ex bonis per profectum ex bonis factura meliores.” CunysosrOMUs. Rom. iii. Dicens Paulus,.Exclusa est gloriatio, simul etiam ostendit exclusa est? inquit; Per quam legem? Operum? Nequaquam, fideilex est? Per gratiam videlicet salvari.” Meaning thereby to exclude the merit and dignity ficient to deserve remission of sin, and to ascribe the same Rom. iv. Ideo ex fide ut secundum gratiam.”
Origenes BasiLIUS Hieronymus
supra. AUGUSTINUS p
Theodoretus Ambrosius
CHRYSOSTOMUS postea. AMBROSIUS. Dignitatem et meritum non facit nisi fides.” AUGUSTINUS. Opera bona sequuntur justificatum, non praecedunt justificandum Per gratiam justificatur homo gratis, id est, nullis suorum gratia jam non est gratia,” De Spiritu et Lit. ca. 107. Nihilque aliud velit intelligi in eo quod dicit gratis, nisi quod De Spiritu et Lit. [ca.] 208, “Per fidem impetratio gratie contra peccatum, per gratiam sanitatem libertas arbitri” &c..De Spiritu et Lit. ca. 30?. BERNARDUS. Non est quo gratia, intret, ubi jam meritum occupavit… Gratia me reddit justificatum gratis, et sic liberatum a servitute
Bruno
Fides credentis reputatur ei ad justitiam, quod justificatur sine CHRYSOSTOMUS. “Non ex benefactis, nec laboribus, nec pensatore, sed sola gratia Paulus declarans dicit, Nunc autem absque lege justitia Dei manifestata Jesu Christi, non per ullum sudorem aut dolorem!2,
[[! Id. In Epist. ad Rom. cap. ix. Tom. III. [6 Ambros. in Epist. ad Rom. cap. iii. Tom. III.]
[p. 144, where ut in solo nomine Domini et conditoris p. 124. Ed. Colon. Agrip. 1616.]]
[consequatur salutem creatura.) [7 August. De Spiritu et Litera, ad Marcell.]
[[? Pet. Lombard. Magist. in Paul. Epistt. Col- cap. x. Tom. III. p. 308. Ed. Paris. 1635, where]
[lectan. ad Rom. cap. iii. foll. 17,8. Ed. Paris. 1537.] per ipsam quippe justificatur gratis.)]
[I? Brunon. Exposit. in Pauli Epistt. Ad Rom. [? Id. ibid. cap. xxvi. p. 314, where nisi quia.]]
[iv. fol. xi. Ed. Paris. 1509.] [? Id. ibid. cap. xxx. p. 316.] Prosper. Ad Rufin. cap. vi. 7. col. 92, Ed. Paris. [1 Bernard. in Cantica, Serm. Ixvii. Tom. I. col.]
[1711, where non enim juste agebat et, and spiritum 1504. Ed. Paris. 1690.]]
[Jidei.—Ibid. cap. ix. 10. col. 93, where bonos facit. [1 Brunon. Exposit. ad Roman. iv. fol. xii.]]
[[^ Chrysost. in Epist. ad Rom. Hom. vii. cap. [3 Chrysost. Adv. Judaos, Orat. vii, Tom. I.]
[iii. Tom. IX. p. 487. Ed. Paris. 1718—38.] p. 665. ]]
Jdem, Ne tus confidas peenitentiz; tua namque poenitentia tanta nequit peccata delere!3,” “δὲ sola foret poenitentia, jure timeres: sed postquam cum poenitentia commiscetur Dei misericordia, confide,..quia tuam vicit nequitiam!4,“
Gennadius
“Gratis, hoc est, absque bonis operibus salvus factus es, ut nihil contuleris prster fidem. Justificatus autem gratis justificaris, et a tergo venis post gloriam et beneficium Dei. Egent gloria Dei, hoc est, a tergo veniunt, et non praoccupaverunt glorificare Deum. Ideo omnes qui crediderunt in Christum, gratis justificantur, credere tamen coimportantes 15.”
LoMBARDUS
Per.fidem justificatur impius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea enim sola bona opera dicenda sunt, que fiunt per dilectionem Dei, Ipsa enim dilectio opus fidei dicitur!9,“
Erasmus
“His qui pure simpliciterque Christo fidunt, hoc praestat fides, ut pro justis habeantur, nulla legis observate commendatione, sed solius fidei!7.”
Augustinus
Quomodo ergo justificabitur homo per fidem sine operibus? Responderet ipse apostolus, Propterea hoc dixi tibi, O homo, ne quasi de operibus tuis praesumere videreris, et merito operum tuorum accepisse fidei gratiam 18,”
Prosper, Psalm. cii
Retributiones Dei non secundum merita humana sunt facte. Nam damnatio peccatoribus debebatur, sed gratia preestita est malis, et salus perditis.” Et mox: Ostendit per quos gradus grati: anima humana salvetur. Qui propitius sit, inquit, omnibus iniquitatibus tuis Non ait, omnibus virtutibus tuis, que utique nulle ei inessent, nisi fieret remissio peccatorum. Qua ne rursus exsurgant, ‘Sanat,’ inquit, omnes languores tuos!9.
CunysosTOMUS. Rom. iii
Cujusnam gratia omnia fecit lex? Quatenus justum redderet hominem. “Verum illud prestare lex non potuit: Omnes enim,’ inquit, peccaverunt. Adveniens vero fides illud prestitit. Quam primum enim homo credidit, confestim simul justificatus est???
Anselmus. Rom
[[? Id. De Ponit. Hom. viii. Tom. II. p. 341.] [9 Prosper. in Psalm. cii. col. 379. Ed. Paris.]
[[^ Id. ibid.] ” Aang]
[[^ The passage has not been found. It does [2 Chrysost. in Epist. ad Rom. Hom. vii. Tom.]
[not appear what work of his is here intended.] IX. p. 488.]]
[[’ Pet. Lombard. Magist. Sentent. Lib. 111. [? Anselm. in Pauli Epistt. Enarrat. In Ro-]
[Dist. xxiii.p. 288. Ed. Colon. Agrip. 1566.] man. iv. pp. 25, 26. Ed. Colon. 1545. Butthese com-]
[7 Erasm. In Epist. ad Rom. cap. iv. Tom. VII. mentaries are supposed to have been written by]
[col 788, Ed. Lugd. Bat. 1703—6, where pure sim- Herv. Natalis. See Coci Censura Patrum. p. 433, 4.]
[pliciterque fidunt illi. his. fides non prestat.] Ed. Helmes. 1683.]
[[^ August. In Psalm. xxxi. Prafat. Tom. In the Lambeth MSS. this extract from Anselm]
[VIII. p. 77. Ed. Paris. 1635, where respondet, hoc appears to be in another hand than that of the arch-]
[tibi dixi, and te accepisse.] bishop.]: 3]
Rom. vii, Peccatum non cognovi, nisi per legem. Nam et concupiscentiam dixisset, Non concupisces. Lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum bonum est, mihi factum est mors? Absit, ——Scimus enim quod lex spiritualis Invenio igitur legem volenti mihi facere bonum, quum mihi malum adjacet. secundum interiorem hominem.” Rom. viii. “De peccato damnavit peccatum in carne, ut justificatio legis Rom, ix. “Israel persequens legem justitie in legem justitize non pervenit. ex fide, sed tanquam ex operibus legis.” 2 Cor.iii, Litera occidit, spiritus autem vivificat.” Gal. ii. “Si per legem est justitia, ergo Christus gratis mortuus est.” [GaL]iii. “Si data esset lex, qua posset justificare, vere ex lege esset Ephes. ii. Gratia salvi facti estis per fidem, idque non ex vobis.” Philippen. iii. Secundum justitiam qua est in lege factus irreprehensibilis. cora esse, ut Christum lucrifaciam, et reperiar in illo non habens meam justitiam ilam qu: est ex fide Christi.” Tit. iii. Apparuit gratia Dei Salvatoris nostri, non ex operibus justitize quz suam misericordiam salvos nos fecit.” The same meant divers ancient authors, as well Greeks as We be justified by only faith, or faith alone.”
Origenes supra. HiERONYMUS
Ex operibus legis non justificabitur omnis caro.” Quod ne de lege non de omnibus mandatis, (quze uno legis nomine continentur,) idem apostolus legi Dei &c.! “
Gennadius
“Gratis servaris, hoc est, sine operibus virtutum, aut officiis rectis et perfeciis
Theodoretus Ambrosius Cunxysosrowvs Pra Bernardus
AucUsTINUS, De Spiritu et Litera, ca. 8, 13, 14, 295. Et, Ad Simplicianum,
Thomas
Arbitramur justificari hominem ex fide sine operibus legis.” Non.solum (quee gratiam non conferebant, sed solum significabant), sed etiam sine operibus illud ad, &c. “Tit. iii. Non ex operibus justitiz 4.” Idem. ’ Moralium praeceptorum legitimus usus est, ut homo attribuat eis est lex ut cognoscatur peccatum.’.Non est ergo in eis spes justificationis, sed tramur justificari hominem per fidem sine operibus legis >.” AvuGUSTINUS, De Spiritu et Lit. ca. 4. “Doctrina.illa, qua mandatum accepimus continenter recteque vivendi, vivificans Spiritus 9.” St James meant of justification in another sense, when he by works, and not by faith only.” For he spake of such a declaration, continuation, and increase of that justification which before. Jac.ii. “Si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat, &c.7” Ostende mihi fidem tuam ex operibus tuis, et ego ostendam tibi fidem “Abraham pater noster nonne ex operibus justificatus est, cum immolaret 1 Mac. ii. “Abraham in tentatione nonne inventus est fidelis? Gen. xxii. “Tentavit Deus Abraham.” Apoc. [xxii.] “Qui justus est, justificetur adhuc.”
“Credere in Deum soli novere qui diligunt Deum, qui non solo nomine et vita.”
[[! Hieron. Ad Ctesiph. Epist.xliii.Tom. II. p. the Lambeth MSS. Vid. Jenkyns’ Remains of]
[172 Ed. Francof. 1684, where consentio enim.] Abp. Cranmer, Vol. II. p. 128.]]
[2 See the preceding page, note 15.] [^ Id. in 1 Tim. i. Tom. XVI. fol. 175, 1.]
[[? August. Tom. III. pp. 307, 9, 10, 16.] where Horum legitimus.]]
[[ Thom. Aquin. Op. Venet. 1593. Ad. Rom. [^ August. De Spiritu et Litera, ad Marcell.]
[cap. iii. Tom. XVI. fol. 13, 2, where secundum Tom. III. p. 305.]]
[illud ad Tit. iii. Dr Jenkyns has omitted the [7 Dr Jenkyns has added the following words]
[words sed illud ad, &c., and inserted the following, numquid poterit fides salvare eum? Vol. 11. p.]
[que fecimus—— nos fecit, which are not found in 128.]]
Et mox. Cum [Jacobus] bona opera commemorat Abrah:e, qua ejus fidem comitata sunt, satis ostendit Paulum apostolum non ita per Abraham docere justificari hominem per fidem sine operibus, ut, si quis crediderit, non ad eum pertineat bene operari; sed ad hoc potius, ut nemo arbitretur meritis priorum bonorum operum se pervenisse ad donum justificationis, qua est in fide,
Unde apostolus Paulus dicit posse hominem sine operibus, scilicet precedentibus, justificari per fidem. Nam justificatus per fidem quomodo potest nisi juste operari??”
Glossa ordinaria
Hvco Cardinalis
Apostolus loquitur ad Rom. de operibus praecedentibus fidem, quibus non Abraham nec alius justificatus est: hic vero est sermo de operibus sequentibus fidem; que dieuntur justificare, tum quod justificationem jam habitam per fidem infusam notificant, tum quod eam perficiunt et conservant. Et tunc res fieri dicitur, quando perficitur, vel quum innotescit 1.”
Et mox: [Abraham per fidem fuit justificatus:] opera autem fidem perficiunt, notificant, augmentant, et confirmant!?,“
Lyra
Et suppleta est scriptura dicens, Credidit Abraham Deo, et imputatum est ei ad justitiam’.Ex oblatione Isaac scriptura illa dicitur esse suppleta, in quantum per hoc magnitudo fidei Abrahz fuit aliis declarata 1.”
ProsPER, Vita contemplativa, iii. 21
“Fides—-qua est justitiee fundamentum, quam nulla bona opera pracedunt, et ex qua omnia-—procedunt, ipsa nos a peccatis omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo reconciliat ‘4,” &c.
Idem, in Libro Sententiarum ex Augustino: Sicut duo sunt officia medicinze, unum quo sanatur infirmitas, aliud quo custoditur sanitas; ita duo sunt dona gratie, unum quod aufert carnis cupiditatem, aliud quod facit animi perseverari virtutem!5,”
Idem, eodem, ca. 7. et in Psal. ciii. Caritas Dei et proximi propria et specialis virtus est piorum atque sanctorum, cum cetera virtutes et bonis et malis possunt esse communes!5.”
This proposition, that we be justified by Christ only and not by our good works, is a very true and necessary doctrine of St Paul and other the apostles and prophets, taught by them to set forth thereby the glory of Christ, and mercy of God by Christ. 1 Timo. ii. Unus Deus, unus Mediator Dei et hominum.” Rom. xi. “Si ex gratia, non ex operibus; alioqui gratia jam non est gratia.” Si ex operibus, jam non est gratia.” 1 Cor. i. “Ut non glorietur omnis caro,” sed, qui gloriatur, in Domino glorietur.” Gal. iii. Abrahs dicta sunt promissiones et semini ejus. Non dicit seminibus, sed quasi in uno, et semini tuo, qui est Christus.”
Although all that be justified must of necessity have charity as well as faith, yet neither faith nor charity be the worthiness and merits of our justification, but that is to be ascribed only to our Saviour Christ, which was offered upon the cross for our sins, and rose again for our justification. Tit. iii. “Non ex operibus justitize quz fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit.” Daniel. ix. “Non in justificationibus nostris prosternimus preces ante faciem tuam, sed in miserationibus tuis multis.”
Anselm. Rom. iii
Ne fides ipsa superbire incipiat et dieat: Si ex fide, quomodo gratis? Quod enim fides meretur, potius redditur quam datur. Sed si quis dixerit, Ut merear justificationem, habeo fidem; respondetur ei, Quid habes quod non accepisti??
Tuomas sequenti
[[? Ven. Bed. In Epist. Jacob. Tom. V. p. 942. [?? Id. ibid., where opera enim, and consum-]
[Ed. Basil. 1563.] mant.]]
[[^ 1d. ibid.] [!? Nic. de Lyra, ubi supr. ]]
[[’?^ Bib. cum Gloss. Ord. et Expos. N. de Lyra, [’ Prosper. Append. Op. de Vit. Contempl.]
[Pars v1. fol. 212, 3. In Jac. cap. ii. Ed. Basil. 1502, Lib. rrr. cap. xxi. col. 73. Ed. Paris. 1711.]]
[where justus, Isaac, and est opus.] [5 Id. Lib. Sentent. ex August. CXXXI. col.]
” Hug. de S. Charo. Epist. Jacob. cap. ii. Tom. 561.
[VII. fol. 316, Ed. Col. Agrip. 1621, where tunc [/5 Id. in Psalm. ciii. col. 383.]]
[quia, tum quia, and quando innotescit.] [7 Anselm. in Rom. iii. p. 24.] [ CRANMER, 11. ] M]
Yet nevertheless, because by faith we know God’s mercy and grace promised by word, (and that freely for Christ’s death and passion sake,) and believe the same, and, being truly penitent, we by faith receive the same, and so excluding all glory from ourselves, we do by faith transcribe the whole glory of our justification to the merits Christ only, (which properly is not the nature and office of charity;) therefore to forth the same, it is said of faith in ancient writers, “we be justified only by faith,” by faith alone,” and in St Paul, we be justified by faith freely without works.” Rom. iv. Ideo ex fide, ut secundum gratiam.” Gal. iii. Christus nos redemit ex maledicto legis, factus pro nobis maledictus: ut in gentes benedictio Dei fieret in Christo Jesu, ut promissionem Spiritus acciperemus per fidem.” Acts x. Huie omnes prophete testimonium perhibent, remissionem peccatorum accipere per nomen ejus omnes qui credunt in eum.” [Acts] xiii. Notum sit vobis, viri fratres, quod per hune vobis remissio peccatorum annunciatur, et omnibus a quibus non potuistis in lege Mosis justificari, in hoc omnis qui credit justificatur.”
Augustinus
His qui gratiam (quam commendat apostolus et percipit fides Christi) putatis esse naturam, verissime dicit: “Si ex natura justitia, ergo gratis Christus mortuus est’.’”
Prosper
Si aliqui consequi hoc per gratiam confitentur, et id non accepit nisi fides; qua accepta non est, in ipsa est meritum: eui non donum datur, sed meritum redditur 2.”
Ambrosius
Per fidem. przedicationis Jesu Christi agnoscitur donum dudum promissum a Deo, vel sumitur?.”
Tnuroponzrrvus in folio 1 pracedente?. Hisicnius
Miseratus. Deus humanum genus, cum illud ad explenda legis opera infirmatum vidisset, jam non ex operibus salvari, sed per gratiam, hominem voluit. Gratia vero ex misericordia atque compassione przebetur, et fide comprehenditur sola, non ex operibus, ut Paulus dicit, nam gratia jam non erit gratia.”
Bernardus
Oleum misericordie non reponit nisi in vasa fidei?.”
Thomas
Fides hominis imputatur ad justitiam,. non quidem ita, quod per fidem justitiam mereatur, sed quod ipsum credere est primus actus justitie, quam Deus in eo operatur. Ex eo enim quod credit in Deum justificantem, justificationi ejus subjicit se, et sic recipit effectum?.”
Magister Sententiarum
Per.fidem justificatur impius,..ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea enim sola bona opera dicenda sunt, qua fiunt per dilectionem Dei, Ipsa enim dilectio opus fidei dicitur 9.”
Antididagma
“Per fidem (qua absque dubitatione firmiter confidimus nobis, qui veram peccatorum poenitentiam habemus, peccata nostra propter Christum esse dimissa) justificamur tanquam per causam susceptivam?.”
AvucUsTINUS, Spiritu Lit
Per legem fidei quisque cognoscit, si quis bene vivit, Dei gratiam se habere, et ut perficiatur in dilectionem justitize non se aliunde consecuturum. Que cogitatio pium facit, quia pietas est vera sapientia 10,» Contra Julianum. Ex fide autem justitiam ideo dicit esse ex Deo, quia Deus unicuique partitur mensuram fidei, et ad fidem pertinet credere, quod Deus in nobis operetur et velle!!, &c. “Fides habetur, quod aliquanto post dicit, quum omnis qui invocaverit nomen Domini salvus erit: quam salutem pertinet, ut opera nulla sint, et justitia nobis ex Deo sit!2,”
[[! Eis qui gratiam, quam commendat et percipit Venet. 1593. Ad Rom. cap. iv. fol. 14, 1, where]
[fides Christi, putant esse naturam, verissime dicitur: Credenti autem in eum qui justificat impium, com-]
[Si per naturam justitia est, ergo, &c.—(Gennadii) putabitur hec ejus fides ad justitiam, &c.]]
[De Eccles. Dogm. cap. xlviii.] [? Pet. Lomb. in Paul. Epistt. Collectan. ad]
[[? Prosper. Resp. ad Excerpt. Gen. Dub. ix. Rom.cap.iv. fol. 18, F.etad Gal. cap. v. fol. 157, E.]
[where aliquid conferri homini, and debitum red- Ed. Paris. 1537.]]
[ditur.] [? This passage has not been found.]
[[? Ambros. Comm. in Epist. ad Rom. cap. iii. [? August. Lib. De Spiritu et Litera, capp.]
[Tom. V. p. 187. Basil. 1567.] x. xi. 17, 8. Tom. III. p. 308, Ed. Paris. 1635,]
[[^ Vid. p. 205.] where si quid and Dei gratia.]]
[5 Isych. In Levit. Lib. rv. cap. xiv. fol. 81. (1.) [? Id. Op. Imperf. contr. Julian. Lib. rr. 158.]
[Ed. Basil. 1527, where salvare.] Tom. X. col. 1016. Ed. Paris. 1679—1709, where in]
^ Bernard. In Annunt. Domin. Serm. iii. Tom. nobis Deus.
[I. col. 169, Ed. Paris. 1586, where vase fiducie [12 Id. ibid. Lib. 1. cap. cxli. Tom. X. col.]
[ponis. 955, where fides enim habet, quoniam omnis, opera]
[7 Thom. Aquin. Comm. in Paul. Epist. Ed, bona et, and Deo sint.]]
Idem. “Fides in nobis, Christus in nobis. Quid enim aliud dieit apostolus, habitare Christum cordibus nostris per fidem?” Ergo fides tua de Christo, Christus est in corde tuo’.” Et In Psalm. cxviii. “In lege.factorum est Dei jubentis justitia; in lege autem fidei subvenientis misericordia!4.”
OniaENES. Rom
Jam sane considerabis, sic ut de fide dictum est, quod reputatum est ei ad justitiam, ita de aliis virtutibus dici possit,” &c. Et mox: “Quod autem dicit, Ei vero qui operatur, &c. videtur ostendere, quasi in fide quidem gratia sit justificantis, in opere vero justitia, tribuentis 15.” Et longe infra super hune locum, “1460 ex fide, ut secundum gratiam. “In superioribus, inquit, distinctionem dedit mercedis et gratie, dicens mercedem rem debitam esse, gratiam autem nullius esse debiti, sed benevolentie beneficium. Et in presenti ergo loco ostendere volens, Deum hereditatem promissionum non ex debito, sed ex gratia dare, dicit quia hereditas a Deo his qui credunt, non ex mercedis debito, sed fidei munere concedatur. Sicut enim (ut exempli gratia dixerim) hoe quod subsistimus non potest intelligi, quasi ex operis nostri mercede subsistamus, sed evidenter Dei munus est quod sumus, gratia Conditoris, qui esse nos voluit; ita, etsi hereditatem promissionum Dei capiamus, divine grati» est, non alicujus debiti aut operis merces’.”
Augustinus
“Medicina enim anima vulnerum, et una propitiatio pro delictis omnibus, est credere in Christum “7. Credentibus sufficit fides ad justificationem ’%.” Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est.” Quod credidit Deo, intus in corde, in sola fide est!?.” [psa justitia est ex fide, qua credimus nos justificari, hoc est, justos fieri, gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum 2.”
quis glorietur Augustinus
Non hoc ideo dicit, quod opera bona pia cogitatione facta frustrentur (cum Deus reddat cuique secundum opera ejus, sitque gloria Dei operanti bonum,) sed quod opera ex gratia, non ex operibus gratia?!,“
Tuowas. Ephes.ii
€ Justificati. per gratiam ipsius. Idem enim est salvari et justificari.”. Subdit. rationem quare Deus salvat homines per fidem absque meritis pracedentibus: ut ne quis glorietur in seipso, sed tota gloria in Deum referatur.. 1 Cor. i. Ut non glorietur omnis caro conspectu ejus,’”
Ambrosius. Ephes
Verum est, quod omnis gratiarum actio salutis nostre ad Deum referenda est, qui misericordiam suam nobis prestat, ut revocaret errantes ad vitam, non quszrentes rectum iter. Ideoque non est gloriandum nobis in nobis ipsis, sed in Deo; qui nos regeneravit nativitate coelesti per fidem Christi 23.”
Hieronymus. Ephes
“Hoc autem totum propterea [dixit,] ne quis glorietur a semet ipso et non a Deo se esse salvatum 24.”
Ideo fide secundum gratiam. Turornvracrus. Rom
Quia lex iram operatur, propterea ex fide dicitur justificari Abrahamus ac heres constitui, ut secundum gratiam omnia fiant 25,”
(EcuMEN1US
“Per legem, inquit, non confirmantur promissiones, quod secundum modum aliquem impediuntur, Quomodo? Quia lex iram operatur, eo quod non observatur: nemo enim illam poterat implere. Unde autem ira, quomodo hzreditas? Quomodo hareditatem accipiet, qui irritavit? Quomodo venient promissiones? Fides, inquit, gratiam inducit Dei; existente autem gratia, veniunt et implentur promissiones 6,”
? Id. in Joan. Evang. cap. xi. Tractat. xlix, col. 666. where ipsa est justitia.
[19 Tom. IX. p. 149. Ed. Paris. 1635, where ait [? Id. ibid. 4. col. 665, where hoc utique totum]
[apostolus, and per fidem in cordibus vestris.] ideo.. Non quia bona opera frustrantur, cum]
[[^ Id. in Psalm. exviii. Concio x. Tom. VIII. Deus reddat unicuique secundum opera ejus,]
[p 952.] sitque gloria.omni operanti bomum; sed quia]
^ Origen in Epist. ad Rom. Lib. iv. 1. Tom. opera ex gratia, non ex operibus gratia.
[IV. p. 522, Ed. Paris. 1733-59, where quod repu- [33 Thom. Aquin. Op. In Epist. ad Ephes. cap. ii.]
[tata, ita ut de aliis, justitia retribuentis, rem debiti Lect. iii. Tom. XVI. pp. 138, 9. where 1 Cor. i.)]
[esse, sed per gratiam dare, ut exempli causa.] [33 Ambros. in Epist. ad Ephes. cap. ii. Tom. III.]
[[^ Id. ibid 5 p 528] p. 235. Ed. Colon. Agrip. 1616, where quia omnes.]]
[[” August. Op. Serm. cxliii. De Verb. Evang. [? Hieron. in Ephes. cap. ii. Tom. IX. p. 169.]
[Joh. xvi. Tom. V. col. 690, Ed. Paris. 1679—1709, Ed. Francof. 1684. ]]
[where medicina omnium, and delictis hominum.] [325 Theophylact. in Epist. ad Rom. cap. iv.]
[18 Id. Ad Paulin. Epist. Tom. II. col. 666.] Tom. II. p. 33. Ed. Venet. 1754—63.]]
[[? Id. Serm. ii. 9. Tom. V. col. 9; where cre- [?9$ (Ecumen. in Epist. ad Rom. Comm. cap. v.]
[didit enim Abraham.] Tom. I. pp. 253, 4. Ed. Paris. 1630—31.]]
[[ Id. ad Paulin. Epist. clxxxvi. 8. Tom. II. 14—2]
LEXAMINATION AT OXFORD BEFORE BROKES,
September, 1555’.]
Act [AFTER the disputations done and finished in Oxford between the doctors of both universities and the three worthy bishops, Dr Cranmer, Ridley, and Latimer, ye heard then how sentence condemnatory ed immediately upon the same was ministered against them by Dr Weston and other of the university: 1563 whereby they were judged to be heretics, and so committed to the mayor and sheriffs of Oxford. But forasmuch as the sentence given them? was void in law, (for at that time the authority of the pope was not yet received into the land,) therefore was a new commission sent from Rome, and a new process framed for the conviction of these reverend and godly-learned men aforesaid. In which commission, first was doctor James Brokes, bishop of Gloucester, the pope’s subdelegate?, with doctor Martin and doctor Story, commissioners in the king and queen’s behalf, for the execution of the same.Imprimis, here is to be understand, that the coming down of the foresaid commissioners, which was the upon Thursday, the 12. of September, anno 1555, in the church of St Mary, and in the east end of the said church, at the high altar, was erected a solemn scaffold for bishop Brokes aforesaid, repreof senting the pope’s person, ten foot high. The seat was made that he might sit under the sacrament ad of the altar. And on the right hand of the pope’s delegate, beneath him, sat doctor Martin, and on the left hand sat doctor Story, the king and queen’s commissioners, which were both doctors of the civil law. And anon one of the proctors for the pope, or else his doctor, called, “Thomas, archbishop of Canterbury, appear here, and make answer to that shall be laid to thy charge: that is to say, for blasphemy, incontinency, and heresy: and make an answer here to the bishop of Gloucester, representing the pope’s person.”
When doctor Martin had ended his oration, the archbishop beginneth, as here followeth.
Cranmer:— Shall I then make my answer?”
Martin:— As you think good; no man shall let you.”
And here the archbishop, kneeling down on both knees towards the west, said first the Lord’s prayer. Then rising up, he reciteth the articles of the creed. Which done, he entereth with his protestation, in form as followeth.]
The Faith and Profession of doctor Cranmer, archbishop of Canterbury before
← 25. A Sermon Concerning the Time of · Contents · 27. Examination before Brokes, 1555 →