? Vid. De sacramentorum usu, supra. p. 477.
[ὶ [ CRANMER, 11.] ὦ]
Augustino, quecunque sunt in missa preter eucharistiam nihil aliud sint, quam laudes, gratiarum actiones, obsecrationes, et fidelium petitiones; eucharistia autem non alii quam ipsi sumenti prosit aut applicari possit; reliqua vero, ut laudes, gratiarum actiones, obsecrationes, &c. tam a laicis quam a sacerdotibus afferri Deo possint et debeant; non erit jam amplius cur missas emere quisquam debebit. Porro, quia sine gratiarum actione recordatio mortis Christi rite non peragitur, ideo veteres hanc sacramenti perceptionem eucharistiam appellarunt, quam et sacrificium nonnulli orthodoxi patres nominaverunt, quod videlicet in memoriam illius unici et semel peracti sacrificii fiat, non quod ipsum opus sit sacrificium applicabile vivis et mortuis in remissionem peccatorum. Id quod papistieum duntaxat est figmentum; et quoniam ab hac tam impia opinione et questu inde proveniente misse private, illeque pro magna parte satisfactorie, in tantam multitudinem excreverunt, quarum nec mentionem nec exemplum ullum apud antiquiores invenimus, satisfactorias quidem prorsus abolendas, ceteras vero privatas vel in totum abrogandas, vel certe minuendas et reprimendas judicamus: summam denique curam adhibendam, ut hujus sacramenti verus ac genuinus usus ad gloriam Christi et ecclesise salutem restituatur.
2. Veneratione Sanctorum’
QvAMqQUAM credimus et confitemur Deum omnis boni datorem ac largitorem esse, uti Jacobus testatur dicens, “Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a Patre luminum;” et Christus apud Johannem ait, Quicquid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis;” et Psal. Invoca me in die tribulationis,” &c.; quibus scripturz locis aperte docemur, quiequid ad corporis aut animi salutem pertinet, id a solo Deo petendum esse, et ab eo nobis dari, quoties in Christi nomine petimus: tamen cum jam inde ab exordio ecclesi: receptum sit, sanctorum memorias et dies festos celebrare, valde utile ac necessarium putamus, eam de his rebus doctrine formam tradere, quae Dei gloriam nulla in parte lzdat aut imminuat, et tamen doceat perpetuam eeclesi;: consuetudinem in divorum memoriis ac festis celebrandis laudabilem esse, nec scripture sacrze adversari. Et cum non ignoramus in hane quoque religionis christiane partem, que sanctorum venerationem continet, multos abusus ac superstitiones irrepsisse; curandum censemus, ut eo, quod vanum aut noxium est, improbato et rejecto, illud solum, quod utile ac verum est, retineatur ac probetur. Quod ut rectius et facilius fiat, docendum ducimus, quod sanctorum, qui corporibus exuti cum Christo vivunt, memoria in ecclesiis multis de causis utiliter habeatur.
Primum quod nobis in mentem suggerit illa eximia Dei in sanctis opera, qua ut olim, dum per sanctos fierent, Dei potentiam et gloriam apud homines illustrabant, ita nunc vel sola recordatione ad Deum in sanctis laudandum nos invitant. Adde hue, quod in his sanctorum memoriis preclarissima fidei, caritatis, patientiz, et ceterarum virtutum exempla nobis proponuntur, qua nos exstimulent ad illorum imitationem: ut quemadmodum illi per fidem vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti promissiones,” ita. nos, illorum vestigiis insistentes, ad victorize coronam, qua illi nunc ornantur, perveniamus. Quam sane sanctorum imitationem summum et maximum honorem esse arbitramur, quem vel nos sanctis impendere possumus, vel illi a nobis flagitant. Quamvis enim solus Christus sit unicum illud et numeris omnibus perfectum vita exemplar, quod imitari pro viribus omnes debemus, sunt tamen Christi beneficio et munere etiam in sanctis proposita nobis exempla, quz utiliter et multo cum fructu sequi possumus. Quos enim non animabit stupenda in tormentis martyrum constantia, ut omnia quantumvis aspera et dura propter Christi gloriam pati velint? Cui non Josie, Ezechis, et aliorum piorum regum pietas, in vera Dei religione tuenda, et abolendis idololatricis cultibus, exemplo esse potest, ut illorum pietatem imitari pro viribus studeat? Jam vero et lapsus quoque et peenitentice sanctorum, dum ex historiis cognoscuntur, magnam nobis utilitatem adferre poterunt. Nam cum Davidis, Petri, Magdalenz, et aliorum condonatos fuisse lapsus cognoscimus, quis dubitet quin et nostra peccata, nobis poenitentiam agentibus, Deus velit similiter [ A copy of this treatise and the following, de 116, 121. The title of this and the following treatise Imaginibus, are preserved in Archbishop Cranmer’s are in the archbishop’s own hand in the State Paper
[Collection of Law, Lambeth Library, 1167, fol. Office MS.]]
condonare? Porro in sanctorum memoriis grati? Deo agenda sunt, quod sanctis varia dona contulit, quibus illi insigniter ecclesie profuerunt, dum vel doctrinz vel vite exemplo quamplurimos Christo lucrati sunt; qua Dei in sanctis dona non solum magnopere laudare oportet, sed etiam sanctos ipsos, quia his donis bene usi sunt, laudibus attollere, amare, et suspicere, quemadmodum scribit Augustinus De Civitate, Lib. vir. Hono-ramus,” inquit, memorias martyrum tanquam sanctorum hominum Dei, qui usque ad mortem suorum corporum pro veritate certarunt,—ut ea celebritate et Deo vero de illorum victoriis gratias agamus, et nos ad imitationem talium coronarum atque palmarum, eodem invocato in auxilium, ex eorum memoria renovatione adhortemur’,” Et alibi, Colimus. martyres eo cultu dilectionis et societatis, quo et in hae vita coluntur sancti homines Dei, quorum corda ad talem pro evangelica veritate passionem parata esse sentimus; sed illos tanto devotius quanto securius post incerta omnia superata: quanto etiam fidentiore laude praedicamus jam in vita feliciori vietores, quam in ista adhuc usque pugnantes!” Et Basilius, Concione de Martyre Gordia: Sanctis non est opus additione ad gloriam, sed nobis eorum memoria opus est ad imitationem.” Et alibi, Hoc est martyrum encomium, adhortari ecclesiam ad virtutis imitationem?.” Atque hactenus quidem de sanctorum veneratione, qua partim in laudatione Dei in illis, partim in illorum imitatione constitit, diximus. Nunc vero ad alteram venerationis speciem veniamus, qua de sanctorum interpellatione tractat.
Est sane hac duplex, et vel sanctorum pro nobis ad Deum precationes, vel nostram ad sanctos interpellationem significat. De priore dicimus, sanctos qui devicto peccato et morte in Christo obdormierunt, cum sunt unius atque ejusdem nobiscum corporis membra, nobis qui adhuc cum carne et mundo conflictamur, bene velle et bene precari. De posteriore vero, qua illorum opem imploramus, docemus, quod cum corporis et animi salus, remissio peccatorum, gratia, vita cterna, et his similia solius Dei munera sint, nec a quoquam alio quam a solo Deo dari possint; quisquis pro his donis sanctos invocat ac solicitat, et hzc petit ab illis, que nisi a solo Deo dari nequeunt, quasi ipsimet sancti hzc petentibus largiri possent, is graviter sane errat, et Deum gloria sua spolians, creature eam tribuit.
Ceterum si sanctorum suffragia imploraverimus, et ab illis petierimus, ut nobiscum, et pro nobis, Deum precentur ac orent, ut illas res a Deo citius impetremus, quas nemo nisi Deus largiri potest; hzc sane interpellatio tolerabilis est, et diuturno catholicae ecclesize usu approbata et confirmata.
Neque enim periculum erit, ne Dei gloriam creaturis tribuamus, si modo populus doceatur, istud duntaxat a sanctis petendum esse, ut sua apud Deum intercessione nos adjuvent. Quod caritatis officium cum in hac vita degentes, et cum carne et sanguine decertantes, alacriter przstiterunt, nihil ambigimus, quin nunc, cum Christo suo propius fruuntur, idem officium nobis prastent.
Porro quoniam multi certis divis certorum morborum remedia, et aliarum rerum curam assignaverunt, e& unum sanctum pro vitanda peste coluerunt, alium propter pecorum incolumitatem et salutem, alium ut res perditas citius invenirent, atque ita a certis divis res certas petierunt, quasi Deus hune sanctum huie morbo curando, alium vero alii malo medendo, peculiariter prafecisset, et singulorum morborum curationem in singulos divos distribuisset: ut hic error a simplicioribus omnino tollatur, censemus populum docendum esse, ut in rebus tum prosperis tum adversis Deo, tanquam ommis boni et salutis auctori, suas preces offerat; sanctis vero non aliter utatur, quam ut intercessoribus pro nobis ad Deum, in quo nostra omnis spes ac fiducia ubique et semper collocanda est.
Quamquam non negamus quin, ad fidem et spem in Deum excitandam, possimus Deum velut admonere eorum miraculorum qua ad sanctorum preces jam olim ostendit, quibus admoniti majori fide Dei beneficia petamus; veluti cum quis febre correptus
[2 August. De Civitate Dei. Lib. VIII. cap. cav πρὸς ἔπαινον, kai τοῖς ὡρμημένοις πρὸς ἀρετὴν]
[xxvii. Tom. V. p. 516. Ed. Paris. 1635.] αὐτάρκη οὖσαν eis ὠφέλειαν. Basil. Hom. xix.]
? Id. Contra Faust. Manich. Lib. xx. cap. xxi. In Gord. Martyr. Tom. I. p. 444. Ed. Paris. 1638.
[Tom. VI. p. 156, where cor—paratum esse.) [5 ποῦτο γάρ ἐστι μαρτύρων ἐγκώμιον, ἡ πρὸς]
[[ ἀλλὰ τὴν μαρτυρίαν τῶν πεπραγμένων ἀντ᾽ ἀρετὴν παράκλησις τῶν συνειλεγμένων Id. Hom.]
[ἐγκωμίων λογίζεσθαι, ὡς καὶ τοῖς ἁγίοις ἐξαρκοῦ- xx. In quadraginta Martyr. Tom. I. p. 453. ] 31—2]
Dominum orat, ut quemadmodum ad 1). Petri preces ejus socrum febricitantem sanitati restituit, ita velit nunc quoque febris ardores ab @groto corpore depellere; sive cum oramus, ut Deus, qui Paulum in carcere cum collega Sila vinctum miraculo liberavit, idem nos e morborum aut peccatorum vinculis eripere dignetur.
3. Imaginibus
Quoniam imagines Christi et divorum illiteratis esse possunt vice librorum, dum velut scripti libri eos admoneant historiarum et rerum gestarum, censemus eas utiliter in templis Christianorum, aut alibi, statui ac poni posse. Qua quidem imagines, praeterquam quod illiteratis plurimum conducunt ad memoriam et intellectum historie, etiam eruditis utilitatem adferunt: nam doctus interdum vehementius afficitur, dum conspicit Christi imaginem in cruce pendentem, quam dum illum legit crucifixum et passum.
Ceterum cum in imaginum usu graviter a populo peccatum sit, cum alii in templis posuerunt illarum rerum imagines, quarum nullum vel in sacris libris vel apud probatos auctores exstet testimonium; alii, neglectis Christi pauperibus, in supervacaneo statuarum ornatu ingentes sumptus fecerint, et hanc esse vel precipuam pietatis partem falso sunt arbitrati; nonnulli (quod vehementer dolendum est) imagines quasdam collocata in ipsis fiducia coluerunt, eas virtutis ac numinis aliquid pre ceteris habere persuasi; alii imaginibus vota fecerunt, et illarum videndarum causa longas profectiones susceperunt, credentes Deum, in ipsius imaginis gratiam, in uno potius loco quam in alio exauditurum esse: has et alias harum similes opiniones ac judicia prapostera, cum dissimulari non possit, quin plebs indocta de imaginibus habuerit; ut imagines ipse in ecclesia retineantur, et abusus omnes ac superstitiones penitus tollantur, pastorum et concionatorum officium esse judicamus, ut populum de his rebus melius instituant ac informent, utque verum imaginum usum esse doceant, intellectum et memoriam illarum rerum quas representant animis hominum suggerere atque subjicere, et intuentis animum nonnunquam exstimulare. In hunc finem imagines in templis positas fuisse nihil dubitamus; nempe ut imaginum aspectus nobis in memoriam revocaret illorum sanctorum virtutes et vite exempla, quorum imagines intuemur; ut quoniam oculis subjecta magis movent quam audita, nos sanctorum virtutibus et exemplis, que in ipsorum imaginibus reprasentantur, magis inflammaremur ad Deum in sanctis laudandum, ad nostra peccata deflenda, et Deum orandum ut sanctorum virtutes et vitam per illius gratiam imitari possimus.
Quod si quis, conspecto crucifixi signo, caput aperit aut inclinat, lignum illud non honorat, sed ad imaginis occasionem et aspectum veneratur Christum quem ea representat. Is honor, qui non statuis, sed Christo per statuz aspectum impenditur, et Deo placet, et ab idololatria procul abest.
Ceterum vel imagines adorare, vel divinam aliquam vim aut numen illis tribuere, vel putare, quod Deus aut statue alicujus gratia aut loci, quia illic statua collocatur, invocantes citius sit exauditurus, vel ipsas statuas lascive ac juxta seculi vanitates pingere aut formare, vel denique preteritis et neglectis Christi pauperibus, quoties illis ex precepto Dei subveniendum est, illas ornare, heec omnia et magnopere improbamus, et Christianis fugienda esse docemus.
Ordine Ministerio Sacerdotum Episcoporum
SACERDOTUM et episcoporum ordinem ac ministerium non humana auctoritate sed divinitus institutum, scriptura aperte docet: quippe qua tradit Dominum ac Servatorem nostrum, Jesum Christum, in ecclesia instituisse certos quosdam verbi sui ministros, tanDoc. quam legatos suos et dispensatores mysteriorum Dei, (sic enim eos Paulus vocat,) qui non of the modo sana doctrina Christi gregem pascant, verum etiam vitz! ac morum sanctitate piis- — que exhortationibus sedulo incumbant, ut omnes a peccandi consuetudine, tum ad perfectam Dei cognitionem, amorem, ac timorem, tum ad sinceram proximi dilectionem adducant, qui in altaris sacramento Christi corpus et sanguinem consecrent, qui Christi sacramenta
[! Vid. p. 482, ». 1, supra.]
aliis ministrent, qui ligent et excommunicent, qui solvant ac nexu liberent, ubi et quemadmodum res postulabit; qui cetera munia omnia, que ad ejusmodi ministrorum officium pertinent, (quemadmodum in variis hujus articuli locis ostenditur,) exequi debeant. Et horum quidem ministrorum potestas, functio, sive administratio admodum necessaria est ecclesie, quamdiu hic in terris contra carnem, mundum, et Satanam militamus, nec ulla unquam occasione aboleri debet; idque propter tres praecipuas (quz sequuntur) et primarias causas.
Primum, quia Dei preceptum est, ut hzc potestas seu functio in ecclesia perpetuo habeatur et exerceatur, quemadmodum ex variis scripturz locis apertissime liquet.
Deinde, quia nullam aliam certam et constitutam rationem sive modum Deus instituit, quo nos sibi in Christo reconciliet, et Spiritus sancti dona nobis impertiat, vitzeque @ternae haeredes nos faciat, quam verbum duntaxat suum et sacramenta.
Postremo, quia rerum maxime eximiarum certissimas promissiones functio hsc et potestas (de qua agimus) sibi annexas habet. Nam per hane verbi et sacramentorum administrationem Spiritus sanctus confertur, tot amplissima ejusdem Spiritus dona credentibus impertiuntur, demum et justificatio nostra et vita seterna nobis datur.
Proinde potestatem seu functionem hane Dei verbum et sacramenta ministrandi, ceterasque res agendi quas ante recensuimus, Christus ipse apostolis suis dedit, et in illis ac per illos eandem tradidit, haud promiscue quidem omnibus, sed quibusdam duntaxat hominibus, nempe episcopis et presbyteris, qui ad istud muneris initiantur et admittuntur.
Qua quidem in re episcoporum valde interest, summa vigilantia et circumspectione curare, ut illos solos, quantum in ipsis erit, ordinent et admittant, quos et ad dictum munus rite exequendum, et ad verbum Dei sinceriter ac pure docendum, admodum aptos et idoneos esse judicabunt, eos vero, quos parum idoneos comperient, a dicto munere arceant atque repellant.
Quod si contingat (ut interdum fit) ad hanc functionem aliquos admitti, qui sese postea indignos reddunt ut eam exerceant, atque id constiterit; ne horum quidem tanta ratio habenda est, presertim si aliis legitimis rationibus corrigi noluerunt, quin eos propter justas et urgentes causas, justo ordine, a dicta functione et officio (quo indigne abutuntur) amovere penitus et dejicere queant.
Atque hanc sane circumspectionem et vigilantiam episcopi omnes, cum alias semper, ium vero potissimum adhibere debent in illis admittendis, quos vel ipsi suo jure delegerint, vel qui a patronis aut fundatoribus (ut vocant) ecclesiarum, juxta leges et consuetudines singularum regionum, nominantur, et episcopis offeruntur, seu (ut vocant) przsentantur, ut ecclesi:e curam et regimen suscipiant.
Itaque episcopi officium est, juxta nominis sui interpretationem, qua Latine superintendens dicitur, prospicere gregi suo, pro cujus etiam commodo et salute niti semper et curare debet, non modo ut Christi religio et doctrina juxta verum et germanum scripturae sensum gregi suo sinceriter ac pure przdicetur; verum etiam ut omnia erronea dogmata exterminentur, et talium zizaniorum doctores emendentur vel abjiciantur.
Que profecto res ad ecclesi: pacem et evangelic veritatis sinceritatem conservandam usque adeo necessaria est, ut episcopi et presbyteri summo studio, labore, et diligentia niti debeant, ne qua uspiam doctrina erronea, ne superstitio, ne idololatria, ne denique quippiam quod vel Christi gloriam imminuere, vel christiane pietati incommodare poterit, aut per ipsos aut per alios (quantum in ipsis fuerit) in ecclesiam introducatur.
Porro autem, quamvis ligandi excommunicandique potestas a Christo presbyteris et episcopis (ut supra diximus) data est, nemo tamen putet illis ex evangelio potestatem esse concessam, ut eos quos excommunicent, violentia aliqua corporali, vel ab ecclesia ejiciant, vel a sacramentorum communione arceant et repellant; neque etiam ad hanc excommunicationis poenam infligendam ullo divino precepto presbyteros et episcopos ita teneri, quin eandem (ubi ratio aut zquitas postularit) moderari, aut penitus ab eadem supersedere poterint.
Jam vero cum animarum, pro quibus Christus mortuus est, curam ac solicitudinem Omnipotens Deus presbyteris et episcopis, manifestis scripture verbis, commisit atque credidit, ut et illi, quibuseunque poterint honestis modis, et plebis animas ad virtutem excitare ac inflammare, et Christi religionem ac Dei gloriam illustrare teneantur; facile
liquet ipsorum officium esse, regulas quasdam sive canones, qui ad dictos obtinendos fines necessarii aut utiles esse videantur, quoties opus fuerit, non solum excogitare, et ad earundem observationem populum adhortari, verum etiam benignitate et consensu principis sic ordinare ac statuere, ut vim habeant obligandi: cujusmodi sunt, canones de temporibus conveniendi ad orandum, verbum Dei audiendum, et reliqua sacra facienda; praterea de ritibus ac ceremoniis, quibus sacramenta administrentur, atque orationes publice celebrentur; denique de ceteris ritibus ac ceremoniis, qua ad Dei gloriam illustrandam, virtutis incrementum, et religionis christian propagationem ac decus, utcunque prosint.
Postquam itaque summatim et velut in typo explicuimus, et qua sit potestas ac functio quam Deus in scriptura episcopis et presbyteris dedit, et quibus in rebus posita sit; ne homines in scripturis et veterum scriptorum monumentis leviter versati potestates illas et jurisdictiones, quas patriarch, primates, archiepiscopi, et metropolitani, vel nunc exercent, vel olim super alios unquam episcopos juste et legitime exercuerunt, a Deo in scriptura ipsis datas fuisse falso arbitrentur; nos qui veritatem et studiose sane querimus, et inventam libenter aliis communicamus, haud alienum ab officio nostro esse ducimus, istiusmodi homines docere et admonere, ut sciant ejusmodi omnes justas potestates, quas unus aliquis episcopus super alium episcopum vel olim exercuit, vel hodie exercet, non divina in scripturis ordinatione, sed hominum consensu, ordinationibus, ac legibus, illis qui ejusmodi potestatibus funguntur collatas fuisse.
Quo utique consequitur, ut quamcunque potestatem ullus episcopus super alium episcopum exercuerit, quam hominum legitimo consensu non acceperit, ea non legitima sane potestas, sed injuria et tyrannis merito nuncupetur.
Quamobrem, cum Romani pontifices sibi ante hzc tempora eam potestatem vindicaverunt, qua seipsos tum omnium episcoporum tum totius catholiez ecclesie capita et rectores constituerunt, manifestum sane est eam potestatem penitus vanam ac fictam esse, quaque ipsis Romanis pontificibus nec a Deo in sacris libris, nec a sanctis patribus in antiquis generalibus conciliis, nec demum ecclesize catholicze consensu, unquam data fuerit. Id quod nos argumentis paucis quidem illis, sed tamen irrefutabilibus, omnino demonstrabimus.
Et primum quidem, constat Christum nec divo Petro, nec apostolorum cuiquam, nec eorum successoribus, ejusmodi universalem potestatem super alios omnes unquam dedisse; quinimo eos omnes ab ipso Christo in pari potestatis, honoris, et auctoritatis consortio constitutos fuisse apertissime declarant, cum loca omnia in novo Testamento quaecumque potestatem ullam a Christo apostolis datam commemorant, tum Paulus ipse ad Galatas scribens, ubi parem sibi cum Jacobo, Petro, et Joanne potestatem vindicat, et sese illis tribus, qui inter alios omnes maxime insignes fuere, square haud formidat.
Secundo loco, ut ad concilia generalia veniamus, et ea presertim, qua sanctimoniz et antiquitatis nomine omnium celeberrima semper habita fuere, liquido patet ea talem Romanis pontificibus auctoritatem nunquam dedisse, utpote in quibus nonnulla decreta exstant, quz diversum plane testantur ac docent.
Atque ut a priore Niceno concilio exordiamur, in hoc utique concilio decretum quoddam vel hodie exstat, quo cautum est, ut Alexandrie et Antiochi» patriarche talem super regiones illis urbibus adjacentes potestatem haberent, qualem in regionibus quz circa Romam sunt Romanus episcopus eo tempore obtinebat’. Porro in concilio Milevitano, cui ipse divus Augustinus interfuit, et decretis concil subscripsit, sancitum fuit ut si quis regionis Africana clericus ad episcopos transmarinos extra Africam appellasset, is ilico in omnibus Africe regionibus pro excommunicato haberetur?.
Ad hzc, in primo generali concilio, [quod] in urbe Constantinopolitano habitum est, similiter decretum fuit, tum ut omnes lites et controversiz inter clericos susceptz in illis ipsis provinciis, in quibus et exortz et agi coeptz: sunt, per earundem vel saltem vicinarum regionum episcopos finirentur, tum ne quis episcopus extra propriam diocesim aut provinciam potestatem ullam exerceret?. Atque in hac sane sententia sanctissimus przesul [! Labb. et Cossart. Conc. Nicen. I. A.p. 325. Tom. II. col. 1542, 3.] Can, vi. Tom. II. col. 31. Ed. Paris. 1671.] [? Id. Conc. Constant. I. A.p. 381. Cann. ii.
? Id. Conc. Milevit. II. A.D. 416. Can. xxii. ’ vi. Tom. 11. col. 948, et sq.
ac martyr divus Cyprianus fuit, et ceteri African regionis sanctissimi patres, idque priusquam ulla generalia adhuc haberentur concilia.
Porro autem, ut omnes qui veritate delectantur satis compertum et exploratum habeant, Romanum episcopum neque divin legis auctoritate, neque ulla alicujus antiqui catholici concilii constitutione, ejusmodi universalem potestatem habere, animadvertendum est, Romanum pontificem ad sextum Carthaginense concilium legatos suos misisse, quo et universalem sibi primatum assereret ac vindicaret, et illius titulo defenderet ac comprobaret, se haud injuste fecisse, quod appellationes, quas ad exteros episcopos fieri totum Africanum concilium jam ante decreto suo prohibuisset, ipse Rom: admisisset. In qua re tractanda et discutienda Romanus episcopus, sui tituli asserendi gratia, nihil aliud quam canonem quendam allegavit, in priore (ut ille videri voluit) Niceno concilio institutum ac editum: contra vero Africani episcopi talem in eo concilio canonem esse non agnoscebant
Quibus ita contendentibus, tandem ad patriarchales in oriente sedes missi sunt nuncii, qui integros illius concilii canones magno studio exquirerent: quid multis? post longam et diligentem inquisitionem, cum jam canones integri ab oriente allati essent, nullus profecto canon inter illos inveniri potuit, qualem pro sui primatus titulo Romanus pontifex allegaverat.
Ex cujus disceptationis, quam tituli sui gratia Romanus episcopus cum Carthaginensis concilii patribus habuit, progressu et exitu, duo quedam tanquam compertissima et maxime certa consequuntur:
Alterum, quod Romanus pontifex nullum talem, qualem falso jactitat, divino jure primatum habeat, nec ullis sacre scripture verbis eum sibi poterit vindicare. Quod si posset, haud dubie eo tempore id fecisset, et scripturz auctoritatem pro se adduxisset, quum legatos suos ad concilium Carthaginense misit. Ad hae, sanctissimi patres qui illi concilio frequentes et magno numero interfuerunt, inter quos erat etiam doctissimus presul Augustinus, tantam sacrarum literarum peritiam habebant, ut si quippiam tale pro Romani pontificis primatu in scripturis contineretur, illud profecto eos latere haud potuisset: qui iidem tanta morum sanctitate pollebant, ut si istud in scripturis esse cognovissent, neque diversum et plane huic universali potestati contrarium decretum jam ante statuissent, neque illo tempore (quo tantopere hac de re contendebatur) tam serio eam recusassent. Alterum, quod ex pradicta pontificis cum concilio contentione sque clarum et manifestum evadit, est, nempe nullum antiquum generale concilium Romanis episcopis ejusmodi potestatem aliquando dedisse. Nam si concilii cujuspiam auctoritate talem sibi datam potestatem Romani pontifices habuissent, non dubium est, quin illius Africani concilii tempore concilium istud pro se adducere et allegare voluissent. Quod illi non fecerunt, nec quicquam a quoquam generali concilio pro primatus sui defensione adduxerunt, praterquam e priore Niceno concilio unum duntaxat fictum canonem, qui (ut paulo ante diximus) diligentissime et summo studio multo tempore quésitus, numquam inter authenticos canones a quoquam potuit inveniri. Et caput illud authenticum, quod ex omnibus Niceni concilii canonibus ad Romanos episcopos maxime spectat, cum ficto hoc universali primatu directe et a diametro pugnat, dans aliis etiam (ut supra diximus) patriarchis in suis regionibus parem potestatem atque Romanus episcopus in regionibus Rome vicinis eo tempore usus est.
Tertio in loco probandum suscipimus, Romanos episcopos hunc universalem (quem hodie jactitant) primatum communi totius ecclesi:e catholiez: consensu nunquam fuisse adeptos. Id quod clarum sane et perspicuum vel ex eo evadat, quod ante aliquot secula complures patriarcha et archiepiscopi, ut patriarcha Constantinopolitanus et alii in oriente, archiepiscopus vero Ravennas et Mediolanus in occidente, obedientiam et subjectionem Romanis episcopis, quam illi universalis primatus pratextu super eos vindicabant, sese debere recusaverint.
Jam Agatho ipse, qui diu post illa quatuor prima generalia concilia Romana sedis episcopatum tenuit, cum ad imperatorem, qui concilium generale in urbe Constantino-politana futurum indixerat, literas daret, in suis illis ad Caesarem literis aperte docet ac confitetur, primatum suum ad solos occidentalis et septentrionalis ecclesie episcopos
Vid Labb. et Cossart. Conc. Carthag. VI. A. n. 419. Tom. II. col. 1589, et sqq.
pertinere. Cujus confessione manifestum est, talem universalem primatum, qualem hodie sibi vindicant, neque ullis sacre scripture verbis, neque generalium conciliorum decretis, neque catholicze demum ecclesize consensu, Romanos episcopos illis temporibus habuisse.
Verum enimvero, si ad posteriora hsec concilia, nempe Constantiense, Basiliense, et Florentinum Romani pontifices confugere velint, ut dejectum jam et tot argumentis explosum hunc universalem primatum per illa saltem concilia rursus erigant, nihil profecto inde lucrifacient: nam cui non est exploratum et cognitum, utrumque tam Constantiense, quam Basiliense concilium, schismatum temporibus habitum fuisse?
Quo tempore principum christianorum quidam uni schismatis parti, quidam alteri favebant. Quo factum est, ut multi mortales, qui illis conciliis interfuerunt, principum suorum votis et studiis obsequentes, etiam ipsi in contrarias factiones dissecti atque divisi fuerunt.
Quid quod eorum, qui in illis conciliis pro viris doctis ac eruditis habiti sunt, maxima pars ex monachis et istis nuper institutis (ut vocant) religionibus constaret, eoque esset Romani pontificis voluntati obsequentissima? Qui porro (quod ad doctrinam attinet) in solis quaestionibus et recenti scholasticorum doctrina enutriti et educati, in literis sacris aut veterum scriptorum monumentis minime fuerunt exercitati. Atque horum preterea conciliorum ut exitus intueamur, utrumque diruptum potius quam dimissum fuit. Neutrum certe perfecto fine et consummatione potitum est.
Quo fit, ut ex eo semper tempore istorum conciliorum canones pragmatici, nusquam gentium dictorum conciliorum auctoritate roboris aliquid habentes, afferantur et citentur.
Atque hactenus de Constantiensi et Dasiliensi concilio diximus, quz quantum pro Romani pontificis primatu faciant, nemo non (qui mentem habet) facile videt atque intelligit. Nunc ad Florentinum concilium veniamus. In hoc concilio, praeterquam quod ipsum (quemadmodum duo superiora concilia) schismatum tempore celebratum fuit, et plerique omnes docti viri, qui concilio interfuerunt, ejusdem erant farine cum iis de quibus ante diximus; etiam ille orientalium et Grecorum qui tunc aderant hac in re consensus regionibus, a quibus missi fuerant, adeo iniquus visus est, ut neque tunc ilam partem definitionis concil de universali pontificis Romani primatu approbare voluerint, neque unquam ex eo tempore, ut ei assentirent, potuerint induci. Probabile autem est, eos legatorum suorum consensum haud aspernaturos fuisse, presertim cum ipsorum imperator illi concilio interesset, nisi certo credidissent illam concilii definitionem de Romani pontificis primatu et sacris Dei scripturis, et generalibus conciliis, et antiquis ac sanctis ipsorum patribus manifeste repugnare.
Ex his itaque omnibus, quz hactenus dicta sunt, luce clarius apparet, Romanos episcopos hunc fictum universalem primatum non modo contra omnem scriptura auctoritatem, et absque ullo catholic ecclesiee consensu, verum etiam contra ejusmodi generalium conciliorum determinationes et decreta, qua jam seculis bene multis usque in hodiernum diem Romani omnes episcopi in sua (ut vocant) creatione se diligenter ac bona fide observaturos esse verbis solemnibus et expressis profitentur, sibi petere et vindicare. Nam ut ex ipsorum actis legibusque liquet, Romanorum pontificum unusquisque, eo tempore quo ceremoniis pontificalibus initiatur, sese octo primorum generalium conciliorum canones omnes, inter quos sunt illi de quibus antea diximus canones, (huic ficto universali primatui plane repugnantes,) sancte et inviolabiliter observaturum esse, publice et coram omnibus profitetur et promittit.
Postremo, postquam nunc et rationibus solidis ostensum, et argumentis irrefutabilibus comprobatum est, nullam ejusmodi super episcopos et clerum universalem potestatem ad Romanos pontifices juste et legitime pertinere, sapientes sane ac cordati viri omnes facile videant atque perspiciant, multo minus eos posse sibi vindicare christiani orbis monarchiam, et eam in reges ac principes omnes potestatem, qua regnis suis et imperiis ipsos privare, eaque aliis pro suo arbitrio donare poterint; cum scriptura plane diversum docet atque precipit, nempe ut principibus ac potestatibus mundi Christiani omnes, tam presbyteri et episcopi quam reliqua populi multitudo, subditi sint atque obediant.
Verissimum enim profecto est, Deum ita instituisse et ordinasse, ut regum ac principum christianorum auctoritas in populi gubernatione summa ac suprema esset, aliisque omnibus potestatibus et officiis emincret atque excelleret.
. Et regibus quidem, tanquam supremis reipublicz capitibus, totius sine ulla exceptione populi, qui ipsorum regnis ac dominatu vivit, curam ac gubernationem Deus commisit.
Quocirca christianorum principum interest, non solum illis rebus incumbere, qua ad civilem reipubliez gubernationem spectant, verum etiam christianam doctrinam tueri ac defendere, et abusus, hzereses, atque idololatriam abolere; curare preterea et modis omnibus prospicere, ut presbyteri et episcopi officium et functionem sibi commissam pure, sinceriter, et diligenter obeant, nec ea ullo pacto abutantur. Id quod si facere obstinate recusaverint, adeo ut ipsorum culpa et obstinatia Christi gregem illis creditum in exitium ruere, et quotidie perire, manifeste constiterit, tunc principum est, huc curam suam adhibere, ut, ejusmodi nequam et inutilibus servis ab officio justo ordine amotis, alii meliores in illorum loca substituantur.
XVI. Breve Regis et Mandatum Archiepiscopi de Nominibus Beneficiatorum et
Beneficiorum
Tromas, &c. dilecto nobis in Christo archidiacono nostro Cantuarien aut ejus officiali, salutem, gratiam, et benedictionem. Breve supra dicti metuendissimi domini nostri regis, una cum articulis eidem annexis nobis directum, nuper cum ea qua decuit reverentia accepimus, tenorem subsequentem in se continens:
Henrieus Octavus, Dei gratia Anglie et Francie rex, fidei defensor, dominus Hiber-nie, ac in terra supremum caput Anglicane ecclesie, reverendissimo in Christo patri Thom: archiepiscopo Cantuarien salutem. Volentes certis de causis certiorari de et super quibusdam articulis przsentibus annexis, vobis mandamus, quod de veritate eorundem nos in curia nostra primorum fructuum et decimarum in octavis sancti Michaelis proxime futuri, sub sigillo vestro reddatis certiores, remittentes nobis in curiam predictam articulos praedictos una cum hoc brevi. Teste Johanne Baker, milite, apud Westmonas-terium vigesimo quarto die Junii, anno regni nostri trigesimo tertio.
First, to certify how many benefices or other spiritual dignities and promotions have been void within your diocese or jurisdiction, the names of them and every of them, how long they have been void, of whose presentation, nomination, or donation, they and every of them be, and the names of them and every of them that have perceived and taken the mean profits of the said promotions, since the last becoming void of the said dignity or benefice.
Item, ‘To certify as well the name and names of all such parson and parsons, as have been collated, institute, or induct in any promotion spiritual within your diocese or jurisdiction, since the feast of the nativity of St John Baptist, which was in the reign of our sovereign lord the king that now is the xxxii. unto the same feast next following, as the name and names of all and every such promotion, whereunto any person hath been collated, institute, or induct from the said feast of St John Baptist, in the xxxii. year aforesaid, unto the same feast next following; as also the name of the county where the same promotion doth lie.
Nos ejusdem domini nostri regis mandatis, pro officii nostri erga suam majestatem debito, parere et omni subjectionis honore obedire, uti par est, volentes, cupientesque de omnibus et singulis articulis supradictis, et in eis contentis et comprehensis quibuscunque, mature fieri certiores, vobis pro parte suz regie majestatis tenore presentium districte precipiendo mandamus, quatenus cum ea, qua poteritis, celeritate et diligentia, de et super articulis przemissis, et in eis declaratis quibuscunque, maturam et sedulam faciatis apud singulas eeclesias infra diocesin nostram Cantuarien utilibet constitutas, modo ac via, quibus melius et efficacius poteritis, inquisitionem pariter et indagationem; reddentes nos de omni eo, quod in hac parte per vos fuerit compertum et inquisitum, certiores per literas vestras patentes, auctentice sigillatas, tenorem przsentium, et totum et integrum processum vestrum, inquisitionem, et indagationem vestram in se continentes; et hoc sub posa contemptus nostri, et prout eidem domino nostro regi in hac parte sub periculo vestro respondere volueritis, facere et sedulo exequi curetis, et fieri causetis indilate. In cujus rei, &c. Datum in manerio nostro de Lambehith undecimo die Augusti, anno MDXLI. et nostre consecrationis nono.
XVII. The Kings Letter [and the Mandate of the Archbishop of Canterbury] for
taking away Shrines and Images
Most reverend father in God, right trusty and right entirely well-beloved, we greet you well. Letting you wit, that whereas heretofore, upon the zeal and remembrance which we had to our bounden duty toward Almighty God, perceiving sundry superstitions and abuses to be used and embraced by our people, whereby they grievously offended him and his word, we did not only cause the images and bones of such as they resorted and offered unto, with the ornaments of the same, and all such writings and monuments of feigned miracles wherewith they were illuded, to be taken away in all places of our realm; but also by our injunctions commanded, that no offering or setting of lights or candles should be suffered in any church, but only to the blessed sacrament of the altar”: it is lately come to our knowledge that, this our good intent and purpose notwithstanding, the shrines, covering of shrines, and monuments of those things do yet remain in sundry places of our realm, much to the slander of our doings and to the great displeasure of Almighty God, the same being means to allure our subjects to their former hypocrisy and superstition, and also that our injunctions be not kept as appertaineth: for the due and speedy reformation whereof, we have thought meet by these our letters expressly to will and command you, that incontinently, upon the receipt hereof, you shall not only cause due search to be made in your cathedral churches for those things, and if any shrine, covering of shrine, table, monument of miracles, or other pilgrimage do there continue, to cause it to be taken away, so as there remain no memory of it; but also that you shall take order with all the curates, and other, having charge within your diocese, to do the semblable, and to see that our injunctions be duly kept, as appertaineth, without failing, as we trust, and as you will answer for the contrary. Yeven under our signet at our town of Hull, the 4th day of October, in the thirty-fourth year of our reign.
In capite vero eorundem sic scriptum est: By the king. In calce haec nomina habentur: Wm. Southamton, Robert Sussex, J. Russell, Cuthbert Dunelmen., Anthony Browne, Anthony Winkfyld, John Gage. Inscriptio hzc est: To the most reverend father in God, our right trusty and right entirely well-beloved counsellor the archbishop of Cantur., and our trusty and well-beloved his vicar-general and the dean of the cathedral church of the same.
Nos vero, affectantes ex animo ejusdem domini nostri regis literis et mandatis obtemperare, volentesque, pro nostro erga suam regiam celsitudinem officio, nobis demandatis negotiis omnem nostram curam et solertem adhibere diligentiam, vobis pro parte su: rege majestatis tenore praesentium mandamus, et precipiendo injungimus, quatenus, receptis przsentibus, cum omni qua poteritis celeritate et matura diligentia omnes et singulos ecclesiarum collegiatarum magistros, ecclesiarumque parochialium rectores, vicarios, et presbyteros quoscunque infra decanatus predictos degentes, coram vobis diebus et locis pro vestro sano arbitratu, quam citissime tamen fieri possit, assignandis, convocari possitis,
[ΓΙ Vid. Another letter from Winchester (i. e. [? Vid. Injunctions to the Clergy made by]
[Gardiner) to the lord protector” (i.e. Somerset.) Crumwell, A.D. 1538. Burnet’s Hist. of Reformat.]
[Foxe’s Acts and Monuments, pp. 1345, 6. Ed. Lond. Vol. I. Part ii. Append. Book 111. No. ll, pp.]
[1583; in which he relates the subject of a conversa- 279—284. Ed. Oxon. 1829. ]]
[tion between Henry VIII. and Cranmer respecting [? Rectius, third,” Wilkins.]
[images and their use. [ i. e. Tonstall.]]
eisque coram vobis constitutis contenta et comprehensa in predictis literis pro parte suz regize majestatis denuncietis, declaretis, exponatis, et dilucidetis ac demonstretis; eaque et contenta quicunque in dictis literis, necnon et injunctiones alias, a sua majestate clero et plebi suo editas et promulgatas, ab omnibus et singulis subditis suis infra nostros decanatus pradictos degentibus firmiter et exacte atque ad unguem observari, et debite executioni demandari curetis, et efficaciter absque ullo fuco fieri causetis, prout eidem domino nostro regi sub vestro periculo respondere volueritis. Et quid in premissis feceritis, nos citra ultimum diem mensis Novembris proxime futuri per literas vestras, auctentice sigillatas, reddatis certiores. In cujus rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Datum in manerio nostro de Lambehith decimo quinto die mensis Octobris, anno Domini wDpxrr. et nostra consecrationis anno nono. XVIII. Constitutio Thome Cranmeri, Archiepiscopi, et aliorum. Fratrum suorum
apparatu escarum moderando
In the year of our Lord wpxrr. it was agreed and condescended upon, as well by the common consent of both the archbishops and most part of the bishops within this realm of England, as also of divers grave men of that time’, both deans and archdeacons, the fare of their tables to be thus moderated.
First, that th archbishops should never exceed six divers kinds of flesh, or six of fish on the fish days; the bishop not to exceed five, the dean and archdeacon not above four, and all other under that degree not above three.
Provided also, that the archbishop might have of second dishes four, the bishop three, and all others under the degree of a bishop but two; as custard, tart, fritter, cheese, or apples, pears, or two of other kinds of fruits.
Provided also, that if any of the inferior degree did receive at their table any archbishop, bishop, dean, or archdeacon, or any of the laity of like degree, viz. duke, marquis, earl, viscount, baron, lord, knight, they might have such provision as were meet and requisite for their degrees.
Provided alway, that no rate was limited in the receiving of any ambassador.
It was also provided, that of the greater fishes or fowls there should be but one in a dish, as crane, swan, turkeycock, haddock, pike, tench; and of less sorts but two, viz. capons two, pheasants two, conies two, woodcocks two: of less sorts, as of partridges, the archbishop three, the bishop, and other degrees under him, two; of blackbirds, the archbishop six, the bishop four, the other degrees three; of larks and snytes, and of that sort, but twelve.
It was also provided, that whatsoever is spared by the cutting off the old superfluity, should yet be provided and spent in plain meats for the relieving of the poor.
Memorandum, that this order was kept for two or three months, till, by the disusing of certain wilful persons, it came to the old excess. XIX. Statutum de Numero Procuratorum Curie Cantuar’, confirmatum per dominum
Thomam Cranmer, Cantuar Archiepiscopum
Tuomas, permissione Cant Archiepiscopus, totius Angli» primas et metropolitanus, ilustrissimi et potentissimi in Christo principis et domini nostri Henrici VIII. Dei gratia Anglie et Francie regis, fidei defensoris, et domini Hibernis, ac sub Christo in terra supremi capitis ecclesie Anglicanz, ad infrascripta etiam parliamenti auctoritate legitime fulcitus, dilectis nobis in Christo filiis, vicario nostro in spiritualibus generali, officiali curie nostre Cant de Arcubus nuncupat’, decanoque decanatus ecclesi; beatae Mari: de Arcubus przdict’, ac prerogative nostra commissario generali; necnon Johanni Hering, Johanni Talcorne, Richardo Watkins, Anthonio Hussaws, Thoma Stacey, Richardo
[5 At that time. Strype.] [^ At their tables. Id.]]
Feyld, Johanni Trevison, Johanni Clerk, Simoni Leston, Henrico Bosfell, Thoma Dockery, Roberto Johnson, Willielmo Coveyke, et Davidi Clopham, dicta: curie procuratoribus generalibus, ac ceteris earundem curiarum nostrarum ministris, tam presentibus quam futuris, ac aliis quibuscunque, quos infrascripta tangunt, seu tangere poterunt quomodolibet in futurum, salutem, gratiam, et benedictionem, ae fidem indubiam presentibus adhibere.
Cum non sit minus pium atque laudabile lapsa reficere, quam nova condere; cura et solicitudine pastorali animadvertere et providere tenemur, ne quz: olim a sanctis patribus nostre metropolitice Cant archiepiscopis pradecessoribus nostris pie et sancte, tam pro honore et celebri fama dicte curie nostre Cant, quibus antiquitus prz ceteris fulgere dignoscitur, quam pro consideratione ministrorum ejusdem statuta, ordinata, stabilita, et fundata fuerunt, nostris temporibus labantur, deficiant, aut pereant; imo ut consimilibus honore et fama dicta curi: nostre audient et praerogativa fuleiantur et decorentur: Nos igitur Thomas Cranmer, archiepiscopus, primas, et metropolitanus antedictus, promissa attente pensantes, et oculate considerantes, ad quem non solum conservatio, continuatio, et confirmatio statutorum preedecessorum nostrorum predictorum, verum etiam eorundem augmentatio et incrementum notorie dignoscitur pertinere; vestris supplicationibus inclinati, et grato annuentes assensu; ac tam dicte curie nostre Cant de Arcubus London’, et aliarum curiarum nostrarum hujusmodi honori, quam vestris quieti et commoditati consulere volentes; statutum felic rec Roberti de Winchelsey, olim Cant archiepiscopi, sic incipiens, Statuimus insuper, ut xvi advocati et x procuratores duntaxat,” etc. una cum ordinatione, statuto, stabilitione, et confirmatione bone memorie Will. Warham Cant archiepiscopi, praedecessorum nostrorum, desuper fact’, edit et ordinat, auctoritate etiam capitulari dictze ecclesie nostre metropolitiee Cant confirmat’, quorum tenores, quatenus expedit, pro his insertis haberi et inscribi volumus, pro nobis et futuris successoribus nostri Cant archiepiscopis, in quantum eadem statuta, ordinatio, stabilitio, et cetera premissa dictos procuratores et hujusmodi eorum numerum tangunt et concernunt, etiam ex mero motu et certa scientia nostris presentium tenore reintegramus, ratificamus, approbamus, confirmamus, corroboramus, et pro perpetuo consolidamus perenniter observand’, atque perpetuis futuris temporibus inviolabiliter observari volumus et mandamus. Volumus insuper, ac ex mero motu et certa scientia nostris, ut supra, ordinamus, atque pro nobis et futuris successoribus nostris Cant archiepiscopis perpetue statuendo, ordinando, et stabiliendo mandamus, quatenus de cetero nullus prorsus in numerum procuratorum prafatarum curiarum nostrarum, aut alicujus earundem admittatur, seu procuratoris officium in eisdem curiis aut earum aliqua exercere quovis modo permittatur, donec et quousque numerus prefat’ procuratorum superius nominatorum jam existentium usque ad numerum novem decreverit et pervenerit, nec numerus ipsorum decem procuratorum ullatenus deinceps excedatur, etiamsi in contrarium, a nobis aut dictis successoribus nostris Cant archiepiscopis, vobis in mandatis haberi, seu alias indulgeri vel dispensari contigerit; quibusvis clausulis dispensationum, commissionum, privileg’ seu indult presentium derogatoriis, ceterisque in contrarium facientibus, non obstant’, nec in futurum valituris quibuscunque, etiamsi de hujusmodi statuto, ordination’, stabilition’, confirmation, et corroboration, ac ceteris praemissis, seu de presenti ordinatione nostra hujusmodi de verbo ad verbum specialis, specifica, expressa, et individua fiat mentio; decernentes, quod in contrarium fieri contigerit, exnunc prout extunc, et extunc prout exnunc, irritum et inane, viribus quoque et effectu juris et facti omnino carere, prout tenore presentium sic decernimus. Volentes preterea ac vobis vicario generali, officiali, decano, et prerogative, commissario hujusmodi presentibus, et quibuscunque in eisdem officiis futuris firmiter injungendo mandamus, quatenus vos proximis sessionibus in dictis curiis nostris audientiz, de Arcubus, et Prarogative Cant presentationem et intimationem przesentium vobis factas immediate sequentibus, has preasentes literas nostras publicari et divulgari, ac inter alia statuta et ordinationes ipsarum curiarum nostrarum registrari et inseri faciatis, necnon pro statutis haberi et reputari, et debite ac inviolabiliter observari, vestris respective decretis judicialibus ibidem publice decernatis, et vestrum quilibet respective decernat. Ut autem premissa omnia et singula per nos, ut premittitur, superius facta et gesta, perpetuz firmitatis robur perenniter obtineant, nec super illis ulla dubietatis seu ambiguitatis valeat quzstio suboriri; nos Thomas
archiepiscopus, primas, et metropolitanus antedictus, has nostras presentes literas sigilli nostri ad facultates, quo utimur in ea parte, fecimus appensione muniri. Dat in manerio nostro de Lambith 12 die mensis Januarii anno Domini secundum cursum et computationem ecclesie Anglicans wpxLr. felicissimi regni dicti potentissimi et invictissimi principis et domini nostri regis anno xxxri. et nostra consecrationis anno nono.
T. CANT. XX. Litera Regis, et Archiepiscopi. Cantuar Mandatum. Episcopo London pro
Orationibus pro Cessatione Pluvia
Tnowas, &c. venerabili confratri nostro domino Edmundo’, eadem permissione Lon-dinensi episcopo, vestrove vicario in spiritualibus generali, et officiali principali, salutem et fraternam in Domino caritatem. — Literas supradicti invictissimi domini nostri regis nuper recepimus, tenorem subsequentem continentes:
Most reverend father in God, right trusty and right entirely beloved, we greet you… well. And forasmuch as there hath been now a late and still continueth much rain, and other unseasonable weather, whereby is like to ensue great hurt and damage to the corn, and fruits now ripe upon the ground, unless it shall please God of his infinite goodness to stretch forth his holy hand over us; considering by sundry examples heretofore, that God at the contemplation of the earnest and devout prayers ofttimes extended his mercy and grace, and hath also assuredly promised that whensoever we call upon him for things meet for us, he will grant unto us the same; we, having the government and charge of his people committed unto us, have thought good to cause the same to be exhorted by you and other the prelates of this our realm, with an earnest repentant heart for their iniquities, to call unto God for mercy, and with devout and humble prayers and supplications every person, both by himself apart, and also by common prayer, to beseech him to send unto us seasonable and temperate weather, to have in those fruits and corn on the ground, which hitherto he hath caused so plenteously to grow: for the whith purpose we require you, and nevertheless command you, to send unto all your brethren the bishops within your province, to cause such general rogations and processions to be made incontinently within their dioceses, as in like case heretofore hath been accustomed in this behalf accordingly. Yeven under our signet at our manor of the Moore, the 20th day of August, the xxxv. year of our reign. In capite vero earundem sic scriptum est: by the king. Inscriptio autem hac est: to the most reverend father in God, our right trusty, and entirely beloved counsellor, the bishop of Canterbury.
Quibus quidem literis pro nostro erga sua regie majestatis excellentiam officio obtemperare, uti par est, summopere cupientes, vestre fraternitati tenore presentium committimus, et regie majestatis vice et nomine, quibus in hac parte fungimur, mandamus, quatenus attentis przmissis sevientis pestis rigore et bellorum tumultibus, quibus orbis christianus inpresentiarum, proh dolor! undique @stuat, omnibus et singulis confratribus nostris coepiscopis nostris, et ecclesie nostre Christi Cantuarien suffraganeis, cum ea qua poteritis celeritate accommoda pracipiatis, ut ipsorum singuli in suis cathedralibus et civitatum et dioecesium suarum parochialibus ecclesiis, exposito publice literarum regiarum hujuscemodi pio et sancto tenore, clericos et laicos infra suas dioceses degentes sedulo et accurate moveant et inducant, aut moveri et induci faciant sanctis monitis et salubribus praeceptis, (atque sic a vobis in civitate et diocesi vestra London fieri volumus,) qualibet quarta et sexta feriis publicis supplicationibus et suffragiis Altissimum devote adorent, eorumque precibus, uti fieri assuevit, suam immensam misericordiam implorent, quatenus in ira sua, quam nostris male meritis juste provocavimus, misericordie su recordatus, quibus offensus hujuscemodi super nos merito immisit afflictiones, propitiatus misericorditer nobis resipiscentibus submoveat: ab orationibus et suffragiis hujuscemodi non cessantes, donec aliud a nobis in hac parte habueritis in mandatis. Dat in manerio nostro de Croydon 23 die mensis Augusti, anno Domini MDXLIIL nostre consecrationis anno undecimo.
[[! i.e. Bonner.] [2 The English portion of this document only is given in Strype.]]
XXI. Litere Regie Archiepiscopo Cantuar. pro Publicatione Regiarum Injunctionum’. — ‘luowas, permissione divina, &c. illustrissimi in Christo principis et domini mostri
3. Henrici Octavi, Dei gratia Anglis, Francie, et Hibernis regis, fidei defensoris, ac in 48 b terra ecclesi. Anglicanz et Hiberni: supremi capitis, auctoritate legitime fulcitus, venerabili confratri nostro domino Edmundo, eadem permissione Londinensi episcopo, salutem et fraternam in Domino caritatem. Literas supradicti invictissimi domini nostri regis, manu sua signatas, et signeto suo obsignatas, nobis inscriptas, et ad nos datas, nuper debitis cum honore et reverentia accepimus, tenorem subsequentem complectentes:
? Most reverend father in God, right trusty and right well-beloved, we greet you well;,,, and let you wit that, calling to our remembrance the miserable state of all Christendom,
556. being at this present, besides all other troubles, so plagued with most cruel wars, hatreds, and dissensions, as no place of the same almost, being the whole reduced to a very narrow corner, remaineth in good peace, agreement, and concord, the help and remedy whereof, far exceeding the power of any man, must be called for of him who only is able to grant our petitions, and never forsaketh nor repelleth any that firmly believe and faithfully call on him; unto whom also the examples of scripture encourageth us in all these and other our troubles and necessities to fly, and to cry for aid and succour: being therefore resolved to have continually from henceforth general processions in all cities, towns, churches, and parishes of this our realm, said and sung with such reverence and devotion, as appertaineth, forasmuch as heretofore the people, partly for lack of good instruction and calling, partly for that they understood no part of such prayers or suffrages, as were used to be sung and said, have used to come very slackly to the procession, when the same have been commanded heretofore: we have set forth certain godly prayers and suffrages in our native English tongue, which we send you herewith, signifying unto you, that for the special trust and confidence we have of your godly mind and earnest desire to the setting forward of the glory of God and the true worshipping of his most holy name within that province committed by us unto you, we have sent unto you these suffrages, not to be for a month or two observed, and after slenderly considered, as other our injunctions have to our no little marvel been used; but to th intent that as well the same as other our injunctions may earnestly be set forth by preaching, good exhortations, and otherways to the people, in such sort as they, feeling the godly taste thereof, may godly and joyously with thanks receive, embrace, and frequent the same, as appertaineth. Wherefore we will and command you, as you will answer unto us for the contrary, not only to cause these prayers and suffrages aforesaid to be published frequently’, and openly used in all towns, churches, villages, and parishes of your own diocese; but also to signify this our pleasure unto all other bishops of your province, willing and commanding them in our
[[᾿ “Occasional prayers and suffrages, to be used Charles V.” Jenkyns’ Remains of Abp. Cranmer,]
[throughout all churches, began now to be more Vol. IV. p. 320, n. r.]]
[usual than formerly. For these common devotions [^ I have not met with these suffrages; which if]
[were twice this year [A.D. 1544] appointed by au- I had, I should have been inclined to publish them]
[thority, as they had been once the last; which I look here, and the rather because I believe they were of]
[upon the archbishop to be the great instrument in Cranmer’s own composing.” Strype’s Mem. of]
[procuring: that he might by this means, by little Cranmer, Vol. I. p. 184. Burnet and Todd sup-]
[and little, bring into use prayer in the English pose these prayers and suffrages formed the Litany]
[tongue, which he so much desired; and that the published June 16, 1544, by Thomas Barthelet,]
[people, by understanding part of their prayers, «cum privilegio,” of which the following is the]
[might be the more desirous to have their whole title: A Letany with Suffrages to be sayd or sung]
[service rendered intelligible; whereby God might in Time of Processions. With an Exhortation to]
[be served with the more seriousness and true de- Prayer, thought meet by the King and his Clergy]
[votion.” Strype’s Mem. of Abp. Cranmer, Vol. I. to be read to the People in every Church, afore]
[pp. 181, 2. Ed. Oxon. 1840.] Processions. Vid. Ames’ Typogr. Antiq. Vol. III.]
[3 “It” (i.e. the king’s letter) runs in such p. 450. (Dibdin) Ed. Lond. 1810—1819. Burnet’s]
[pious strain, as though none but the archbishop had Hist. of the Reformat. Vol. III. p. 315, 16. Todd’s]
[been the suggester thereof.” Id. p. 1983. ] Life of Abp. Cranmer, Vol. I. p. 354. “The Litany]
[[? The English portion of this document only is contained in it was inserted in the Primer of 1545,]
[given in Burnet.] and differs but little from that still in use.” Jenkyns’]
“Henry VIII. was now at war with France Remains of Abp. Cranmer, Vol. IV.p. 321, n. s.
[and Scotland, and was on the point of invading the [5 Published, frequented. Burnet.]]
[former country in conjunction with the emperor]
name, and by virtue hereof, to do and execute the same accordingly; unto whose proceedings in th execution of this our commandment we will that you have a special respect, and make report unto us, if any shall not with good dexterity accomplish the same, not failing, as our spiritual trust? is in you. Yeven under our signet at our manor of St James, the eleventh of June, the xxxv. year of our reign. In capite vero eorundem sic scriptum est: By the king. Inscriptio autem hzc est: To the most reverend father in God, our right trusty and right well-beloved counsellor, the archbishop of Canterbury.
Nos vero pro nostra erga suam celsitudinem observantia, toto pectore affectantes literis e& mandatis suis regiis, uti decet, obtemperare, volentesque pro debito nostri officii omnem curam et solertem nostram in commissis et demandatis a sua majestate adhibere diligentiam, vobis pro parte regis suc majestatis tenore presentium mandamus et przcipiendo injungimus, quatenus, receptis presentibus, non solum injunctiones omnes regias ad sacrosanctam religionem firmandam et stabiliendam antehac per auctoritatem regiam promulgatas cum omni reverentia observandas edicatis et mandetis; verum etiam omni sedulitate et celeritate accommodis sancta haec suffragia et salubres orationes, quarum unum exemplar przsentibus annexum vobis per latorem praesentium mittimus, tum quidem in omnibus et singulis ecclesiis cathedralibus, collegiatis, et parochialibus per diocesim et jurisdictionem vestras Londonienses ubilibet sitis et existentibus, tum etiam ab omnibus et singulis aliis episcopis, et confratribus nostris, nostra Cantuarien provinciz: suffraganeis, ubilibet locorum per dioceses et jurisdictiones suas juxta et secundum literarum regiarum suprascriptarum tenorem et continentiam, in omnibus et per omnia exponi, declarari, denunciari, cantari, dici, publicari, et observari facias et faciant, et fieri sedulo procures et procurent. In cujus rei testimonium sigillum nostrum presentibus est impensum. Dat [decimo] octavo die mensis Junii, Anno Domini wpxLiv. et nostro consecrationis anno xil.
XXII. Mandate by the Archbishop of Canterbury to the Bishop of London for
keeping Processions in English
Tuomas, permissione divina, &c. venerabili confratri nostro domino Edmundo permissione eadem London episcopo, &c. vestrove vicario in spiritualibus generali et officiali principali, salutem, et fraternam in Domino caritatem. Literas missivas clarissimorum et prudentissimorum dominorum de privatis consiliis su: regi» majestatis manibus subscriptas, nobis inscriptas et per equos dispositos [advectas,] nuper recepimus, tenorem sequentem complectentes. After our right hearty commendations to your good lordship, these shall be to. E.,… signify unto the same, that the king’s highness having so provided for the safety of.,… his grace’s realm, as the great malice of his enemies shall by the grace of God take small 9 effect’; (for the repulsing of the which his highness hath in a readiness to set abroad, at the furthest on Wednesday next’^ such a puissant navy as hath not been seen
[7 Our special trust. Id.], Stow’s Annals, p. 589. Ed. Lond. 1615.] [8 The date of this letter in Cranmer’s Register [ I trust in God that we shall depart hence]
[is A. D. 1545. Strype places it under A.D. 1544, (Portsmouth) upon Tuesday (August 11th), if the]
[which is evidently an error. Mem. of Abp. Cran- wind will serve us.” State Papers, Letter COXXV.]
[mer, Vol. I. p. 185. John Dudley, Lord Lisle, to Paget, dated August [? The21.July [ A.D. 1545.] the French galleys 9, p. 808. At this present it may like your majesty]
[1 and navy came afore Portsmouth haven, and landed that the enemies and we have sight one of the other,]
[E certain of their army in the Isle of Wight, at St striving who shall get the advantage of the wind.”]
[Helen’s point, and there burned and encamped about Id. Letter CCXXVII. Lisle to Henry VIII. dated]
[1 2000 men; but they were soon driven away with August 15, p. 815. No engagement, however,]
[loss of their captain and many soldiers. Within took place; for they say it is not possible for their]
[few days after, the whole fleet removed from the army to return any more to the sea this year, both]
[Ὶ Wight to a place in Sussex, called Newhaven, four for scarcity of victuals and for lack of men. For the]
[t miles from Lewes, and there landed many captains most part of these that have been out, had rather be]
[à and soldiers, who by the valiantness of the gen- hanged than go forth again. There is no manner of]
[tlemen and yeomen of Sussex were slain aud courage, nor gladness, nor appearance of comfort]
[drowned in the haven a great number of them and among them. The common people (talking as]
[—. the rest hardly recovered their ships and gallies.” they dare) grudgeth, saying, their king hath been]
assembled in the remembrance of man’:) considering nevertheless that all victories and good successes cometh only at the direction and appointment of God, following herein the trade of such a christian prince as he is, hath devised to have processions throughout the realm in such sort as in like cases hath heretofore laudably been accustomed: requiring your lordship therefore to take order incontinently, that from henceforth throughout your province the said processions be kept continually upon the accustomed days and none otherwise, and sung or said, as the number of the quire shall serve for the same, in the English tongue, to the intent that there may be an uniformity in every place; whereby it may please God at all times to prosper his majesty in all his affairs, and the rather to have regard at this time unto the uprightness of his grace’s quarrel, and to send his highness victorious success of the same. And thus we bid your good lordship most heartily well to fare. From Petworth, the 10th day of August. Your lordship’s assured loving friends, W. Essex, Ste. Wynton., Anthonye Browne, William Paget.